Theorie

We publiceren het derde hoofdstuk van De rede in opstand, dat gaat over het dialectisch materialisme. Alan Woods en Ted Grant toetsen de methode van het dialectisch materialisme aan recente bevindingen in de moderne wetenschap (kwantummechanica, chaostheorie) en komen tot de conclusie dat de methode van het dialectisch materialisme tot op heden de beste manier is om de wereld te begrijpen.
We publiceren hier een resolutie die is geschreven door Alan Woods, de redacteur van Marxist.com. Celia Hart verdedigde deze resolutie in een workshop getiteld ‘De utopie die we nodig hebben’ georganiseerd in Havana (Cuba) op vrijdag 10 september 2004.
We publiceren twee theoretische teksten van Leon Trotski, die allebei gaan over de Russische revolutie. De eerste, Drie opvattingen over de Russische revolutie, handelt over de unieke positie die Trotski al vroeg innam ten aanzien van de komende revolutie. De tweede tekst, De Russische revolutie, is een transcriptie van de beroemde toespraak die Trotski in Kopenhagen hield voor een groep Jongsocialisten en gaat eveneens voor een groot stuk over de permanente revolutie.
Zoals aangekondigd in een eerder artikel, is Vonk van plan het boek Reason in Revolt uit te brengen in een Nederlandstalige editie. Op dit moment zijn we nog steeds op zoek naar een geschikte uitgever, maar het hele boek is intussen wel al vertaald. Tijd dus voor de on line publicatie van het tweede hoofdstuk van De rede in opstand, dat gaat over filosofie en religie.
Resultaten en vooruitzichten is het boek waarin Leon Trotski de fundamenten schetst van zijn theorie van de permanente revolutie. Daarmee geeft hij – meer dan tien jaar voor de Oktoberrevolutie van 1917 – aan dat het mogelijk is dat de arbeidersklasse in een onderontwikkeld land eerder aan de macht komt dan in een van de ontwikkelde kapitalistische landen. De volledige tekst is nu beschikbaar op de Vonk-website.
De ideeën van Lenin en Trotski zijn ongetwijfeld de meest verdraaide en door het slijk gehaalde ideeën uit de geschiedenis. Gedurende meer dan tachtig jaar werden ze aangevallen door de apologeten van het kapitalisme, die geprobeerd hebben hun ideeën – het bolsjewisme – ofwel als totalitair, ofwel als utopisch af te schilderen. Vonk publiceert nu een Nederlandse vertaling van het boek Lenin en Trotski, hun ware ideeën, geschreven door Ted Grant en Alan Woods, die een analyse schreven die hier uitvoerig tegenin gaat.
Voor wie zijn marxistische economische kennis wil bijspijkeren maar er tegenop ziet de hele turf van Het Kapitaal van Marx te lezen, is er goed nieuws. Deze klassieker der klassiekers is nu op internet beschikbaar in een ingekorte versie gemaakt door Otto Rühle, waarin de essentie zoveel mogelijk bewaard gebleven is.
In 1920, drie jaar na de Russische revolutie, schreef Lenin een bijzonder interessant boekje, De linkse stroming, een kinderziekte van het communisme, waarin hij de lessen overloopt die de Bolsjewistische Partij geleerd had tijdens de voorbije periode. Ook geeft Lenin raad aan tal van partijen en organisaties die in heel Europa als paddenstoelen uit de grond waren geschoten. De kritiek van Lenin op de ‘linksen’ is in wezen een kritiek op het sektarisme, een gauchisme waar vooral de nieuwe communistische organisaties mee ‘besmet’ waren, en waar ook hedendaags extreem-links van kan leren. Het volledige boek staat nu voor het eerst on line.
Dit is de eerste in een serie van marxistische studiegidsen. We brengen die uit om de fundamentele ideeën van het marxisme uit te leggen, om de discussie daarover te stimuleren en om verder leesvoer aan te reiken. We beginnen met het dialectisch materialisme, de filosofie van het marxisme, een van de beroemde ‘Drie bronnen en drie bestanddelen van het marxisme’ waarover Lenin schreef.
Moraal is wat ons helpt het ‘goede’ van het ‘kwade’ te onderscheiden. Zoveel hebben we toch ingelepeld gekregen in de lessen godsdienst. Maar moraal staat niet los van de materiële belangen van sociale klassen, zo legt Trotski uit in ‘Hun moraal en de onze’, een pareltje van revolutionair denken op het vlak van de moraal.
We publiceren een tekst van Lenin die geschreven is op een sleutelmoment van de Russische Revolutie van 1917, namelijk in september, nauwelijks één maand voor het eigenlijke moment van machtsovername door de sovjets en de bolsjewieken. Ook voor deze tijd bevat dit werk erg interessante elementen zoals de opheffing van het zakengeheim, de nationalisatie van de banken enzovoort.
Bonapartisme, het is een term die vaak door marxisten gebruikt wordt. Maar wat wordt er precies mee bedoeld? Trotski's essay hierover werpt licht op de zaak.
De studie van de marxistische theorie is geen academische oefening. Het is veeleer een concrete gids die ons helpt ons te oriënteren in het geheel van verwarrende gebeurtenissen en in de complexe processen van de maatschappij, de economie, de klassenstrijd en de politiek. Daarom begint Vonk met de publicatie van een aantal marxistische klassiekers. Een must voor iedereen die de wereld wil veranderen!
Nu de socialisten meer dan ooit salonfähig geworden zijn en er zelfs stemmen opgaan om semi-fascisten als Hendrik De Man te rehabiliteren voor hun ‘bijdrage’ aan het socialisme, is het tijd voor een ideologisch tegenoffensief. Vonk denkt dat marxistische ideeën ook in de 21e eeuw meer dan ooit onderwerp van debat zullen zijn, en wil hiertoe een bijdrage leveren in de vorm van een boek, De rede in opstand. We lanceren ook een publicatiefonds om dit boek te kunnen uitgeven.
Waarom raden wij jonge en minder jonge marxisten aan om Trotski te lezen? Een beknopt antwoord.
Alan Woods had een gesprek met de bekende Franse historicus Pierre Broué over het nieuwe project om de werken van Trotski opnieuw uit te geven.
Vaak krijgen marxisten het verwijt dat ze voorstanders zijn van geweld omdat ze ijveren voor revolutie. Over het begrip revolutie bestaan evenwel allerlei misverstanden. Daarom willen wij in dit document dieper ingaan op wat een revolutie juist is, ons daarbij baserend op verscheidene historische voorbeelden.
Tot op het einde van zijn leven voerde Leon Trotski een niet aflatende strijd tegen de zogenaamde herinterpretaties van het marxisme (‘revisionisme’). Net vóór de Tweede Wereldoorlog polemiseerde Trotski met de leiders van de Amerikaanse Socialist Workers Party, die de fundamenten van het marxisme in vraag stelden. Dit pamflet, ‘Het ABC van de materialistische dialectiek’, is een van de vele pareltjes die Trotski afleverde ter verdediging van het marxisme. Vonk publiceert dit document voor het eerst on-line in een Nederlandstalige vertaling.
Door de arrogantie van Washington sinds het aantreden van Bush lezen we regelmatig in de media opnieuw de term ‘imperialisme’. Marxisten gebruiken dit begrip al langer om te verwijzen naar een bepaald stadium in het kapitalisme, meer bepaald het hoogste stadium, zoals Lenin het verwoordt in zijn klassiek boek.
De Belgische Nobelprijswinnaar scheikunde, Ilya Prigogine, is op woensdag 28 mei op 86-jarige leeftijd overleden. Het wetenschappelijk en filosofisch werk dat deze geleerde aan de wereld nalaat is voor marxisten van bijzonder grote betekenis.
Verscheidene professoren trachten historische processen te interpreteren als het resultaat van 'goede' of 'slechte' individuen. Dus zeggen ze dat Stalin 'ongeëvenaard wreed' was. Dit is een puur subjectieve interpretatie van de geschiedenis. Het verloop van de geschiedenis kan niet verklaard worden aan de hand van een aantal individuen, hoewel individuen natuurlijk een belangrijke rol kunnen spelen. Wij leggen in dit artikel de rol van individuen in de geschiedenis uit aan de hand van de tiran Stalin.
Onlangs werd Pierre Carette, kopstuk van de terroristische organisatie CCC (Cellules Communistes Combattantes, of in het Nederlands, Strijdende Communistische Cellen) na zeventien jaar opsluiting vrijgelaten. Hebben acties zoals die van het CCC iets gemeen met de ideeën en opvattingen van Marx en Lenin? Wie heeft er uiteindelijk baat bij een terreurcampagne zoals die van de CCC? Om daarop te antwoorden gaan we even terug in de tijd, meerbepaald de dag waarop de CCC voor het laatst een bomaanslag pleegde.
Het vierde en laatste deel van de wereldperspectieven gaat verder met een analyse van de wereldsituatie, maar gaat ook in op de rol van de vakbonden en de sociaal-democratie. Ook een eventuele dreiging van fascisme en bonapartisme komt aan bod.
Dit uitgebreide document is een vertaling van Alan Woods’ antwoord aan religieuze personen en groepen die sympathiek staan tegenover het marxisme en vragen stelden aan In Defence of Marxism (www.marxist.com) over de houding van het marxisme tot religie. Wat denken marxisten van een leven na de dood? Wat is de rol van religie in de klassenmaatschappij? Vanwaar komt het christendom? Verwerpen marxisten religieuze mensen? Hoe staat de Kerk tegenover het socialisme? En het socialisme tegenover de Kerk? Wat is de toekomst van de godsdienst?
In het derde deel van het document behandelen we een aantal problemen die eigen zijn aan de ex-koloniale wereld. Omwille van het uitstel van de proletarische revolutie in het Westen en de afwezigheid van een echte marxistische partij en leiding, heeft de revolutie in de ex-koloniale landen in het verleden een vervormde gedaante aangenomen (proletarisch-bonapartisme). Met de zich ontvouwende revolutie in Argentinië, Venezuela en andere landen is de leidinggevende rol van het proletariaat echter aan de orde van de dag.
Overal ter wereld toont het kapitalisme zijn reactionaire aard. Waar dit het meest opvalt is in de zogenaamde Derde Wereld. De internationale verdeling van de arbeid gaat nu zeer ver als gevolg van de ‘globalisering’ van de laatste jaren. De voormalige koloniale landen hebben hier niet veel van kunnen genieten. Integendeel, de uitbuiting van de landen uit de zogenaamde Derde Wereld door de meer ontwikkelde kapitalistische landen is de laatste tijd enorm gestegen. Dit is deel twee van het document over de vooruitzichten op wereldvlak.
Het document waarvan we hier het eerste deel publiceren (en dat uiteindelijk in vier delen gepubliceerd zal worden), behandelt de vooruitzichten van de marxistische tendens Vonk (In Defence Of Marxism, www.marxist.com internationaal) voor de socialistische wereldrevolutie. Het analyseert de wereldwijde crisis van het kapitalisme, economische perspectieven, het niveau van de klassenstrijd in de verschillende ontwikkelde kapitalistische landen, de revolutionaire ontwikkelingen in de voormalige koloniale landen en de zogenaamde Derde Wereld, de wereldwijde strijd tegen het imperialisme, de houding van het marxisme tegenover oorlog, de situatie in de massapartijen en vakorganisaties van de arbeidersklasse en de taken van de revolutionaire tendens. Het document is een programmatorische uiteenzetting van de internationale marxistische tendens rond www.marxist.com. Het is de ideologische basis van waaruit we onze strijd voeren voor een massale marxistische beweging op wereldschaal.
Als een muur voor de socialistische omvorming van de maatschappij staat het kolossale staatsapparaat. In dit document wordt ingegaan op een aantal fundamentele vragen. Wat is de oorsprong van de staat? Wiens belangen dient zij? Kan de staat hervormd worden of moet zij helemaal omvergeworpen worden? Door wat moet het staatsapparaat vervangen worden; moet het eigenlijk wel vervangen worden?
Vooral de laatste tien jaar is het ideologisch tegenoffensief van de burgerij zeer ver gegaan in het discrediteren van alles wat maar in de verste verte met socialisme te maken heeft. Daarbij zijn twee opvallende constanten waar te nemen: enerzijds zouden revolutionaire ideeën utopisch zijn, anderzijds zouden ze toch maar tot totalitaire regimes leiden. Het volgende artikel heeft de bescheiden ambitie enig weerwerk te bieden tegenover deze vooroordelen en zal meerbepaald ingaan op de functie van kunst in een maatschappij, zowel zoals de situatie vandaag is als die in het verleden geweest is.
Enkele maanden geleden werden de resultaten van een grootscheeps Vlaams epidemiologisch onderzoek bekendgemaakt. Voor het eerst was niet de vervuiling in lucht, water of bodem, maar in het menselijk lichaam gemeten. De resultaten waren onthutsend, maar niet echt verbazingwekkend voor wie met de milieuproblematiek vertrouwd is: de gemiddelde Vlaming is tot in zijn diepste binnenste vervuild met zware metalen, poliaromatische koolwaterstoffen en ander fraais.
Telkens ergens grootscheepse antikapitalistische protesten doorgaan duikt wel het begrip “directe actie” op. Omdat voor velen het hier om een vaag en moeilijk definieerbaar iets gaat, dringt de nood aan opheldering zich op. Als reactie hierop werd de volgende tekst geschreven, die vertrekkend vanuit een marxistische visie naar antwoorden zoekt.
Veel jongeren zoeken een uitweg uit de werkloosheid, het gebrek aan toekomst en de repressie ten gevolge van de algemene crisis van het kapitalisme. Geen wonder dat ze op zoek gaan naar ideeën die historisch gezien een alternatief maatschappijmodel aanbieden. Onvermijdelijk ontdekken ze dan het marxisme en het anarchisme, twee ideologieën die in het verleden op bepaalde ogenblikken op een massale aanhang konden rekenen.