Is het marxisme nog van deze tijd? Na de val van de Berlijnse Muur en het neoliberale offensief van de jaren ‘90 leek het voor de oppervlakkige toeschouwer van niet. De filosoof Francis Fukuyama ging zelfs zo ver te stellen dat we het ‘einde van de geschiedenis’ bereikt hadden. De geschiedenis gaat echter verder, en hoe! De oorlogen in naam van de vrede gaan gewoon door, vrijwel alle sociale verworvenheden komen onder druk te staan en voor de eerste keer sinds de jaren ‘30 is er weer massale structurele werkloosheid in de landen met ‘vrije markteconomieën’. Had Marx het dan toch bij het rechte eind?

Vonk en de marxisten rond de internationaal bekende website www.marxist.com zijn er van overtuigd dat er een grote nood is aan Marx. Nu de socialisten meer dan ooit salonfähig geworden zijn en er zelfs stemmen opgaan om semi-fascisten als Hendrik De Man te rehabiliteren voor hun ‘bijdrage’ aan het socialisme, is het tijd voor een ideologisch tegenoffensief. Zelfs het glossy Amerikaanse tijdschrift The New Yorker citeerde onlangs een zakenman die vertelde dat “hoe meer tijd hij doorbrengt in Wall Street, hoe meer hij ervan overtuigd raakt dat Marx gelijk had en dat zijn benadering de beste manier is om het kapitalisme te beschouwen.” Het marxisme mag dan steeds voorwerp geweest zijn van talloze scherpe aanvallen van haar ideologische tegenstanders, vast staat dat de ideeën van Marx en Engels een belangrijke factor geweest zijn in het menselijk denken in de 20e eeuw.

De rede in opstand

Vonk denkt dat deze ideeën ook in de 21e eeuw meer dan ooit onderwerp van debat zullen zijn, en wil hiertoe een bijdrage leveren in de vorm van een boek, De rede in opstand. Dit boek, geschreven door Alan Woods en Ted Grant, is een verdediging van de marxistische methode, het dialectisch materialisme. Deze analysemethode is niet alleen nuttig om de processen in de maatschappij te begrijpen, maar ook een krachtig instrument om een stand van zaken op te maken van de moderne wetenschap aan het einde van de 20e eeuw.

We stellen immers vast dat de wetenschap en filosofie zich momenteel op een kruispunt bevinden. De verwezenlijkingen van de wetenschap en technologie van de 20e eeuw zijn zonder weerga in de geschiedenis. Ze hebben het potentieel om een oplossing te bieden voor alle problemen waarmee de planeet wordt geconfronteerd, maar ook om deze volledig te vernietigen. Zogenaamde wetenschappelijke theorieën worden aangewend om te ‘bewijzen’ dat criminaliteit niet veroorzaakt wordt door sociale omstandigheden, maar door een ‘crimineel gen’. Hetzelfde geldt voor het zogezegde aangeboren egoïsme van de mens (de ‘menselijke natuur’), die met zelfzuchtige genen geboren zou zijn. Uiteraard passen dergelijke ‘wetenschappelijke’ theorieën uitstekend in het kraam van rechtse politici, voor wie deze ideeën een handige rechtvaardiging zijn om de aandacht van de echte maatschappelijke problemen af te leiden.

Ted Grant en Alan Woods stellen vast dat er op het gebied van de theoretische natuurkunde en de natuurfilosofie een groeiende tendens is naar mysticisme. De ‘Big Bang’-theorie over het ontstaan van het heelal wordt gebruikt om het bestaan van een schepper te rechtvaardigen, net zoals in het bijbelse boek Genesis. Voor het eerst in honderden jaren lijkt de wetenschap geloof te hechten aan religieus obscurantisme.

Toch is dit maar een deel van het verhaal. Een groeiend aantal wetenschappers plaatst grote vraagtekens bij de oude opvattingen. De snelle opgang van de chaos- en de complexiteitstheorie aan het einde van de 20e eeuw is een van de belangrijkste ontwikkelingen in de moderne wetenschap. Vele van de ideeën die in deze nieuwe trend naar voren worden gebracht, vertonen opvallend veel gelijkenissen met de theorieën van het dialectisch materialisme, meer dan 150 jaar geleden uitgewerkt door Karl Marx en Friedrich Engels. In hoeverre hebben de filosofische geschriften van deze pioniers de tand des tijds doorstaan? Dat is het vertrekpunt van De rede in opstand. Engels omschreef de dialectiek als “de meest algemene bewegingswetten van de natuur, de samenleving en het menselijke denken”. De auteurs van De rede in opstand stellen vast dat de belangrijkste ontdekkingen van de 20e eeuw hiervan het beste bewijs zijn.

Doe mee met het publicatiefonds!

Reason in revolt is in 1995 verschenen in het Engels, maar is intussen vertaald en uitgegeven in het Spaans, het Grieks, het Italiaans, het Urdu, het Turks en het Duits. Ook werden aparte, aangepaste edities uitgebracht in Argentinië, in Mexico en in de Verenigde Staten. Binnenkort valt er ook een Franstalige editie te verwachten. Vonk is ervan overtuigd dat de publicatie van De rede in opstand een belangrijke mijlpaal zal zijn in de verdediging en ontwikkeling van het marxisme in Vlaanderen en Nederland. Dit project zal echter geld kosten. We proberen het boek immers uit te brengen bij een gevestigde uitgever, zodat het boek zo ruim mogelijk verspreid geraakt in de Lage Landen. Om dit mogelijk te maken lanceert Vonk een publicatiefonds. Ook al is het moeilijk hierover exacte cijfers te geven, vast staat dat er duizenden euro’s nodig zijn om dit boek uit te geven en te verspreiden. Grote of kleine bedragen, elke euro is welkom! Stortingen kunnen overgemaakt worden op het rekeningnummer van Vonk: 001-1370273-30. Vermeld daarbij ‘publicatiefonds’. In deze tumultueuze beurstijden is de enige echte goede investering er een die de ideeën ondersteunt die de wereld zullen veranderen!

Het eerste hoofdstuk van De rede in opstand staat nu on-line. De komende weken en maanden zullen we verschillende andere hoofdstukken publiceren. Voor een inhoudsopgave, klik hier.