Iran wordt sinds eind december geschokt door massaprotesten, die begonnen als protest tegen hoge prijzen maar zich tegen het regime als geheel keerden. Intussen gebruiken de westerse imperialisten, Israël, en de monarchistische beweging van Pahlavi de protesten voor hun eigen doeleinden.
De protesten begonnen op 29 december in Teheran met een staking van de bazaari, de kooplieden van de bazaars die traditioneel juist een steunpilaar van het islamitische regime vormden. Sindsdien zijn er in tientallen steden protesten geweest, van bazaari, maar vooral van studenten en jongeren. De protesten zijn het grootst in de gebieden met etnische minderheden (zoals de Koerden) en in de kleinere steden.
De afgelopen jaren zijn er meerdere massaprotesten geweest in Iran, in 2018, 2019, en meest recentelijk in 2022 (na de dood van Mahsa Amini). De Islamitische Republiek loopt op haar laatste benen en is in diskrediet geraakt onder jongeren, die zich steeds minder aantrekken van de strenge religieuze leefregels.
De enige autoriteit die het regime had in de laatste jaren, kwam voort uit beweringen dat het de bevolking zou beschermen tegen Israël en het Amerikaans imperialisme. Significant daarbij is dat er steeds meer gebruik werd gemaakt van seculier-nationalistische propaganda, en niet van religieuze, om zich als beschermer van de Iraanse bevolking voor te doen.
Deze autoriteit is echter steeds meer ingezakt. Iran is zijn buitenlandse steunpunten kwijtgeraakt, zoals Assad in Syrië en Hezbollah in Libanon. De 12-daagse oorlog van vorig jaar toonde de zwaktes in Iran zelf, die Israël in staat stelden om Iran te infiltreren en zelfs een wapenfabriek op Iraanse bodem op te kunnen zetten.
Het Iraanse regime is corrupt en telt een groeiende laag dollarmiljonairs, terwijl de werkende massa’s lijden onder een zwakke munt en voedselinflatie (42% in 2025). De meerderheid van hen leeft in armoede. Een verdere inzinking van de munteenheid, de rial, luidde het begin van de protesten van de bazaari in.
Zoals we bij alle protesten in Iran in de afgelopen jaren zien, is het regime verdeeld. Een deel (de ‘hervormers’) willen hervormingen en hopen daarmee de beweging te stoppen. De conservatieve hardliners willen daarentegen repressie, omdat ze bang zijn dat de hervormingen juist het regime verzwakken.
De hardliners lijken de overhand te hebben, met zware repressie tegen betogers. Staatsgeweld heeft volgens ngo HRANA geleid tot ruim 4.000 doden (cijfer van 20 januari). Dit is de meest dodelijke repressie sinds de beweging in 2018 begon.
Kapers voor de kust
Nu het Iraanse regime verzwakt is, verschijnen er kapers voor de kust, die willen inzetten op regime change, voor hun eigen belangen. Het Westen en Israël verklaren hun ‘steun’ voor de Iraanse betogers en de VS dreigen zelfs met militaire actie om hen zogenaamd te ‘helpen’.
De ‘steun’ van het imperialisme voor de protesten is uitermate hypocriet, aangezien het juist de door het Westen opgelegde sancties zijn die het leven van de Iraanse massa’s extra zwaar en duur gemaakt hebben.
Israël wil afrekenen met het islamitische regime, dat een grote regionale concurrerende macht is, die verschillende islamistische bewegingen steunt die tegen Israël gestreden hebben. Het wil in het bijzonder voorkomen dat Iran ooit kernwapens ontwikkelt. De VS willen eveneens een regime dat zich meer schikt naar hun imperialistische belangen, zoals vóór de revolutie van 1979.
Om die reden geven de VS en Israël nu steun aan de monarchistische beweging rond Reza Pahlavi, de voormalige kroonprins van het oude regime (dat bij de revolutie in 1979 omvergeworpen werd). Hij wil een pro-Amerikaans en pro-Israëlisch regime leiden dat de economie opent voor buitenlands kapitaal.
Er wordt veel desinformatie verspreid, vooral door monarchistische, Israëlische, Amerikaanse, en Saudi-gerelateerde accounts. Waar er duizenden demonstreerden, werd er door het Israëlische Channel 13 gesproken over een miljoen demonstranten en de inname van de tweede grootste stad Mashhad. Monarchistische accounts verspreiden gemanipuleerde filmpjes waarbij demonstranten zogenaamde pro-monarchistische leuzen roepen, evenals AI-gegenereerde content.
Dat betekent niet dat de beweging een westers-zionistisch complot is, zoals sommigen ter linkerzijde denken. De massa’s, vooral jongeren, zijn klaar met de Islamitische Republiek en al haar repressieve regels, armoede en corruptie; vrouwen en etnische minderheden willen democratische rechten op zelfbeschikking.
Een imperialistische regime change om Pahlavi aan de macht te brengen, gaat de situatie voor de massa’s niet verbeteren. De Pahlavi’s zijn Perzische nationalisten, die nooit zelfbeschikkingsrecht aan de Koerden hebben gegeven. Hun economische plannen zullen leiden tot plundering van Iran door buitenlands kapitaal, waarvan alleen de kapitalisten binnen Iran zullen profiteren. Een deel van de studenten heeft dit door, en is zelf al in 2022 gekomen met de slogan “Dood aan de tirannen – of het nu de sjah of de moellahs zijn!”. Strijdbare vakbonden van de suikerrietarbeiders en buschauffeurs hebben zich eveneens uitgesproken tegen de Pahlavi’s, die in het verleden harde repressie tegen de arbeidersbeweging hebben ingezet.
Onze steun als communisten gaat uit naar de strijd van de Iraanse massa’s tegen het repressieve regime en voor betere leefomstandigheden. Dit is hun strijd, die niet gekaapt mag worden door westers en Israëlisch imperialisme, met plannen om de Pahlavi-monarchie terug in het zadel te helpen. We steunen in het bijzonder de strijd van de Iraanse communisten voor de opbouw van een revolutionaire partij, die de werkende klasse van Iran aan de macht kan brengen: dit is de enige garantie dat de val van het regime, die op den duur onvermijdelijk is, gaat leiden tot bevrijding voor de uitgebuite en onderdrukte massa’s van het land.
Wij zeggen:
- Imperialisten, handen af van Iran!
- Solidariteit met de strijd van de Iraanse jongeren, arbeiders en onderdrukten!
- Dood aan de tirannen – of het nu de sjah of de moellahs zijn!