Analyse

Dit is het relaas van wat er schuilgaat achter de klik waarmee je een bestelling plaatst op de website van Amazon.

Het Manifest van de Communistische partij is vandaag nog actueler dan bij zijn verschijning in 1848. Toen Marx en Engels hun werk schreven was het kapitalisme van de grote monopolies verre van verwezenlijkt. Desondanks leggen zij uit hoe de "vrije onderneming" en de concurrentie onvermijdelijk leiden tot kapitaalsconcentratie en monopolievorming van de productiekrachten. Dit langere artikel van Alan Woods gaat in op de historische context waarin het Manifest tot stand kwam en legt het verband met de situatie vandaag.

Over gemeentepolitiek en gemeenteraadsverkiezingen doen heel wat eigenaardige ideeën de ronde. Ideologie zou niet belangrijk zijn, het zou allemaal niet zo zeer om politiek gaan maar om “goed bestuur”, dikwijls gepersonifieerd in een “goede burgemeester”. Wat een onzin!

Dit artikel werd op 19 januari geschreven, toen de Turkse inval in Afrin net was begonnen. Erdogans regime zet nu volop door, zonder enig tegenwicht van de zogenaamde 'Westerse democratieën'. Dit onderstreept de analyse dat de Koerdische massa's niet kunnen rekenen op de grootmachten, maar enkel op de internationale solidariteit van de werkende klasse en jongeren.

Als je vandaag, bijna 30 jaar na de val van de muur, Berlijn bezoekt krijg je een zeer eenzijdig beeld voorgeschoteld van het verleden. Busladingen scholieren uit alle uithoeken van Duitsland worden gedropt bij het “Museum van de voormalige DDR”, waar ze een karikatuur van het voormalige Oostblok te zien krijgen. Dat de rijke Duitse cultuurgeschiedenis niet zomaar te herleiden is tot het “Goede Westen” tegenover het “Foute Oosten” komt veel minder aan bod.

In de Middellandse zee speelt zich al jaren iets af dat het best te vergelijken valt met een stille, eenzijdige oorlog. Het gaat hier niet om een oorlog in de traditionele betekenis, omdat er geen strijdende legers mee gemoeid zijn, maar om een strijd van de “beschaafde wereld” die zich verschanst tegen honderdduizenden ongewapende mensen. Hun enige misdaad is dat zij wanhopig de armoede, de onmenselijke levensomstandigheden en de vernietiging van bestaansmiddelen in hun land van herkomst proberen te ontvluchten. Ze hopen hun droom van een beter leven, voor zichzelf en hun familie, in Europa te kunnen waarmaken.

Een heuse betoging tegen de afbraak van de pensioenrechten sloot 2017 af. Opnieuw trokken tienduizenden in groene, rode en blauwe hesjes geklede vakbondsmensen door de straten van Brussel. Met veertigduizend trotseerden ze de kou. Niet mis voor een actie die in ijltempo werd bijeengeroepen.

Het jaar 2018 begon met massaprotesten in Iran. Over het hele land zijn er protesten geweest van voornamelijk arbeiders en arme lagen van de bevolking. Dit is de eerste golf van protest sinds de zogenaamde Groene Beweging van 2009.

Jean-Pierre Blumberg, advocaat en docent aan de Universiteit Antwerpen, publiceerde op 23 november ll. in Trends een opiniestukje onder de opvallende titel 'De tijd is rijp om de klassenstrijd definitief naar de geschiedenisboeken te verwijzen’. Het is een merkwaardig artikel in verschillende opzichten, soms zelfs tegenstrijdig en het maakt bij ons een aantal bedenkingen los die we graag even met u delen.

1967, de legendarische “Summer of Love” was het hoogtepunt van de hippiecultuur in Californië. Bij de vijftigste verjaardag ervan ging de voorbije maanden de meeste aandacht naar de vrije liefde die toen volop gepropageerd werd, de nieuwe drugs die overal verkrijgbaar waren en de prachtige muziek uit die tijd. Dat 1967 ook het jaar was waarin de oproepingsbrieven voor de Vietnamoorlog openbaar verbrand werden en er meer dan 100 000 in de straten van Washington opstapten tegen deze slachting kwam veel minder aan bod.

De stroom van “nieuwe elementen” in verband met de bende van Nijvel roept vele vragen op bij de bevolking. Het gaat niet om kleinigheden. 28 Onschuldige mensen lieten het leven bij deze gruwelijke aanslagen op grootwarenhuizen. De bende wordt nu gelinkt aan de speciale interventiegroep DIANE van de rijkswacht en justitieminister Geens moet toegeven dat het onderzoek gemanipuleerd werd. Nochtans waren er toen ook al stemmen die de rijkswacht en bepaalde kringen binnen het staatsapparaat identificeerden als de onzichtbare hand achter deze sinistere terreurgroep, maar die werden gemarginaliseerd en doodgezwegen. Zo was de titel op de voorpagina van Solidair, het blad van de PVDA op 20 november 1985 “Waarom de rijkswacht hen niet wil vinden” en publiceerden ze in dat nummer een dossier van 4 pagina’s waarin vele zaken stonden die nu, meer dan 30 jaar later, opeens blijken te kloppen.

De idee dat automatisering en technologische vooruitgang aan de basis liggen van werkloosheid, is zeer wijd verspreid. Het debat over de oorzaken van werkloosheid en de rol van automatisering is belangrijk omwille van de politieke implicaties. Dit artikel argumenteert dat werkloosheid niet het gevolg is van automatisering, maar dat het een bijproduct is van de kapitalistische economie en dat het kapitalisme niet in staat is om de automatisering te organiseren op een menselijke manier en zelfs niet op een manier die economisch efficiënt is.

Geweld tegen vrouwen is nog steeds alomtegenwoordig in de wereld. De hashtag #Metoo, waarmee vrouwen hun getuigenis neerschrijven op sociale media, gaf nog maar eens weer hoe massaal vrouwen seksueel geïntimideerd, aangerand en verkracht worden. Bijna één op de drie vrouwen in België werd ooit verkracht(1). Per dag registreert de Belgische politie 8 verkrachtingen. Dit zijn hallucinante cijfers en daarbij moeten we nog rekening houden dat ongeveer 90% van de slachtoffers verkrachting niet aangeeft bij de politie. Dit is ook begrijpelijk aangezien ze maar al te vaak op onbegrip stoten en slechts in 13% van de zaken de dader veroordeeld wordt.

Om de huidige crisis in Spanje en Catalonië te begrijpen, moeten we even onze Belgische/Vlaamse bril afzetten. Er worden te gemakkelijk oppervlakkige vergelijkingen gemaakt met het Vlaanderen van de N-VA en het Vlaams Belang waardoor een rechtse en ondemocratische inhoud wordt gegeven aan de beweging in Catalonië. Op die manier laten we de kwestie van Catalonië in rechtse handen en blijft de N-VA aan zet.

Met de verkiezingen die er aankomen, volgend jaar de gemeenteraadsverkiezingen, het jaar nadien de nationale, gewestelijke en Europese, worden er volop plannen gesmeed om de huidige rechtse meerderheden te breken.

Vandaag zien we op talrijke gebieden, gaande van automatisering over groene energie tot informatietechnologie een bevestiging van Marx ’s bewering: dat de maatschappelijke productieve krachten in een zeker stadium in conflict komen met de manier waarop de maatschappij georganiseerd is. Deze impasse wordt door hedendaagse economen de 'economische singulariteit' genoemd, en toont duidelijk aan dat het systeem niet langer werkt.

Bij de start van het academiejaar aan de ULB, was het eventjes schrikken. De datingsite ‘Rich Meet Beatiful’, bood wel 'een heel bijzondere oplossing’ aan de studentes om hun hoge studiekosten te kunnen betalen. Via reclameborden werden ze aangezet tot een vorm van prostitutie waarbij jongere dames hun lichaam verkopen aan sugar daddy’s. Een walgelijke praktijk waarbij meestal jonge vrouwen ‘een nachtje doorbrengen tegen vergoeding met oudere, rijkere zakenmannen’.

De brutale politierepressie slaagde er niet in het Catalaanse referendum te verhinderen: honderdduizenden maakten vastbesloten komaf met alles wat hen verhinderde om te gaan stemmen. Waar we gisteren in Catalonië getuige van waren was aan de ene kant het afschrikwekkende gelaat van het Spaanse regime, de zgn. “overgang” aan het einde van het Franco tijdperk, en aan de andere kant de massa mobilisatie en zelforganisatie van het Catalaanse volk om gebruik te maken van hun recht op zelfbeschikking.

Een boek met de sticker “Binnenkort verboden in Amerika?” wekt gegarandeerd de interesse op. De staat Arkansas heeft zopas een wetsvoorstel ingediend om “De geschiedenis van het Amerikaanse volk” van Howard Zinn (1922-2010) te schrappen als leerboek geschiedenis in de openbare scholen. De auteur verklaarde bij de eerste uitgave in 1980: “Ik heb geprobeerd de geschiedenis te schrijven die het ware gelaat toont van de machthebbers en respectvol omgaat met het verzet van de gewone man.”

Luchtvaartmaatschappij Ryanair heeft aangekondigd de komende zes weken bijna 2.000 vluchten te schrappen, zo’n 40 tot 50 vluchten per dag. Officieel heet het dat het bedrijf te kampen heeft met vertragingen, stakingen van de luchtverkeersleiding in Frankrijk, weersomstandigheden en een aangepast vliegschema van piloten en cabinepersoneel. Dat is echter allemaal een rookgordijn.

Op 1 augustus viel de Argentijnse Nationale Gendarmerie een wegblokkade aan van demonstranten van de inheemse Mapuches, die demonstreerden tegen het landbeleid van de multinational Benetton. Hierbij werd de activist Santiago Maldonado gearresteerd, die nu is 'verdwenen'. Dit heeft geleid tot een massabeweging van honderdduizenden Argentijnen tegen de regering-Macri.

Op 26 juli hebben de regeringspartijen een akkoord bereikt voor de begroting van 2018. Zelf deden ze er flink euforisch over. Zo verwoordt premier Michel het: 'Deze begroting en structurele hervormingen stemmen overeen met het DNA van deze regering: jobs, jobs, jobs en erg sterke sociale maatregelen’ Die “sterke sociale maatregelen” behelzen onder meer een besparing van 500 miljoen op werklozen, zieken en gepensioneerden, de afschaffing van de vaste benoeming in de federale overheidsdiensten en afbouw van de kwaliteit van de arbeid onder de noemer van “flexibilisering”.

Eind juli reageerde sp.a voorzitter John Crombez in het VTM nieuws op de peiling waarin zijn partij flirtte met de grens van 10 procent. “Zoiets komt hard binnen. Dat komt zeer hard binnen, punt”. De historisch lage score is voor de partijvoorzitter echter geen reden om het geweer van schouder te veranderen, in tegendeel. ‘Het is geen reden om achteruit te krabbelen. Als het juist is moet je doorgaan’, aldus Crombez.

De crisis in Venezuela bedreigt de verworvenheden van de Bolivariaanse revolutie. Nadat president Maduro verkiezingen voor een Grondwetgevende Vergadering op 30 juli aankondigde, riepen de VS en EU op tot het niet erkennen van deze Vergadering. Didier Reynders, beweert ‘zeer bezorgd te zijn’ over de toestand in Venezuela. Wij zijn daarentegen solidair met de Venezolaanse revolutie!

Op vrijdag 11 en zaterdag 12 augustus 2017 werd Charlottesville (VS) de verzamelplaats van tal van extreemrechtse groeperingen, gaande van de Alt-Right tot de Ku Klux Klan. Ze kwamen hun ongenoegen uiten na de beslissing1 van het stadsbestuur om het standbeeld van Robert E. Lee te verwijderen.2 Op vrijdagavond werd de toon meteen gezet. De extreemrechtse ‘betogers’ hitsten elkaar op met slogans als: ‘White lives matter’, Jews will not replace us’ en uiteraard ‘blood and soil’. 3 Ook tal van tegenbetogers waren naar Charlotresville afgezakt om de verwerpelijke ideeën, gepropageerd door de extreem rechtse betogers, van antwoord te dienen.

In de juli-editie van de Solidair, het maandblad van de PVDA, verscheen een artikel over de Russische Revolutie geschreven door David Pestieau en Herwig Lerouge. Die eerste is ondervoorzitter van de partij, de tweede organiseert de jaarlijkse Marxistische Zomeruniversiteit, een belangrijk vormingsmoment voor militanten. Hier publiceren we een reactie van Kyle Michiels die daar enkele jaren geleden een vorming heeft gegeven over de Russische Revolutie. In welke Russische Revolutie willen we de nieuwe generatie militanten vormen?

Volgens een peiling, gepubliceerd door De Tijd en L’Echo, zou de PVDA in Vlaanderen momenteel op 7,3 procent van de stemmen kunnen rekenen. Dat zou goed zijn voor 6 zetels in het parlement. Met Wallonië en Brussel erbij, zou de PVDA-PTB in totaal 26 zetels binnenhalen en even groot worden als de N-VA[i].

De Hermitage Amsterdam hanteert een heel eigen invalshoek om de 100e verjaardag van de Russische Revolutie te vieren. In de tentoonstelling “Romanovs & Revolutie” (nog tot 17 september 2017) wordt de lof gezongen van het mondaine leven in St Petersburg, krijg je een kijkje achter de schermen van het hof en kan je je vergapen aan zo’n 250 exclusieve luxe objecten.
Wil je weten hoe het leven van een “gewone” Rus er uitzag in de periode voor de revolutie, dan kan je beter Maxim Gorki(1868-1936) lezen.

Onvoorspelbaarheid is het nieuwe normaal in de politiek en het zijn natuurlijk niet enkel positieve verrassingen die het huidig tijdsgewricht voor ons in petto heeft. De meest ingrijpende verrassing was wel de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten. Wie dacht dat de reactionaire ideeën van Trump slechts verkiezingspraat waren, was er dadelijk aan voor de moeite.

Racisme, homofobie, islamofobie, vrouwendiscriminatie, zijn allen vormen van onderdrukking die ondanks alle ‘vooruitgang’ blijven bestaan in onze maatschappij. Wat er ook was gewonnen aan rechten op deze vlakken, en het was dan nog ruimschoots onvoldoende, komt vandaag op de helling te staan. De laatste jaren is er op deze terreinen een tegenreactie op gang gekomen.

Op 18 mei heeft het Grondwettelijk Hof een arrest (64/2017) uitgesproken dat in de media als een fait divers werd behandeld. De inhoud ervan is echter explosief maar dat lijkt nog niet doorgedrongen.

De Britse verkiezingen van 8 juni 2017 hebbende trend bevestigd die er de laatste week van de campagne al zat aan te komen. De Conservatieven van premier May verloren hun absolute meerderheid. Zij blijven wel de grootste partij met 319 zetels (min 11). Er zijn echter 326 zetels nodig voor een absolute meerderheid. Labour wint 29 zetels en komt op 261 zetels. Dit is ongetwijfeld een persoonlijke overwinning voor Jeremy Corbyn, wiens campagne tienduizenden op de been bracht tijdens massameetings.

Het regime slaat hard in op de opstandige Rif. De Marokkaanse lente bloeit opnieuw op.

Afgelopen vrijdag, 26 mei, werden de gelovigen in de moskeeën van Al Hoceima verrast en kwaad gemaakt toen zij de preken van de religieuze leiders hoorden.

Midden mei heeft een enorme cyberaanval tegen grote bedrijven en publieke instellingen plaatsgevonden. Nalatigheid van overheden en bedrijven gaf hackers de mogelijkheid om gegevens op honderdduizenden computers te versleutelen. Dit gebeurde met behulp van tools die zijn ontwikkeld door de Amerikaanse veiligheidsdienst NSA.

De Russische revolutie viert dit jaar haar honderdste verjaardag. Arbeiders, boeren en soldaten kwamen op straat voor brood, land en vrede. Van februari tot oktober 1917 was Rusland het toneel van een machtsstrijd die de geschiedenis zou bepalen. In het heetst van de strijd werden tal van actoren voorbijgestreefd door de evenementen. Enkel wie zijn rol op voorhand duidelijk gedefinieerd had kon winnend uit deze bitsige confrontatie komen. In tijden van revolutie komen alle onderliggende spanningen aan de oppervlakte. De opgestapelde woede en frustraties van de massa’s komen naar boven. Ze beslissen, na eeuwen van onderdrukking, om hun lot in eigen handen te nemen. Enkel wie bereid is om de aspiraties van de massa’s politiek uit te drukken krijgt de kans om de macht te grijpen. De rest wordt weggeveegd door de menigte, alsof nooit bestaan hebben. Dat is de kracht van een revolutie.

De Bolivariaanse revolutie in Venezuela heeft met de ergste crisis af te rekenen sinds de verkiezing van president Chávez in 1998. De rechtse oppositie voert de voorbije 40 dagen ononderbroken gewelddadige protesten aan tegen de regering en de provocatieve verklaringen van Washington en rechtse Latijns Amerikaanse regimes doen er nog een schepje bovenop. De bedoeling is duidelijk: de huidige regering met alle mogelijke middelen ten val brengen!

Na de meest chaotische presidentiële verkiezingen van de Vijfde Republiek, werd een nieuw staatshoofd verkozen. Na de eerste stemronde was de winnaar van de tweede ronde al bekend. Miljoenen linksgezinden hebben voor Macron gestemd enkel om de nederlaag van Le Pen te verzekeren. De fout ligt hier bij vele linkse- en vakbondsleiders die hen geen concreet alternatief boden. De meesten gingen zelfs zo ver dat ze opriepen om voor Macron te stemmen. Desondanks zijn de 20,7 miljoen stemmen voor Macron geen positief politiek signaal. Macron heeft in de tweede ronde veel stemmen gekregen van supporters van Fillon, Hamon en Mélenchon. Zijn steun bestaat uit een mengelmoes van linkse en rechtse mensen, afkomstig uit alle klassen en geledingen van de samenleving.

Op dinsdag 9 mei organiseerden de Jong Socialisten samen met Comac en Jong Groen een debat op de VUB. De centrale vraag luidde: «Wat is het linkse antwoord op (extreem)rechts populisme?» De recente presidentsverkiezingen in Frankrijk vormden de achtergrond van het debat en werden stelselmatig als referentiepunt aangehaald.

Frans Masereel (1889-1972) wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste graficus en houtsnijder uit de twintigste eeuw. Het Mu.ZEE in Oostende brengt een hommage aan deze veelzijdige kunstenaar: er zijn méér dan 150 werken, afkomstig uit binnen- en buitenlandse collecties te bewonderen. Het gaat verder dan het pure etaleren van zijn vakmanschap. Door de confrontatie met hedendaagse kunstenaars uit de vier windstreken, die net als hij politiek en maatschappelijk geëngageerd zijn komt het linkse activisme van Frans Masereel volledig tot zijn recht.

Toen bekend werd dat Donald Trump naar Brussel zou komen naar aanleiding van de NAVO-top, kwam er vanuit sociale media een spontaan initiatief om op woensdag 24 mei massaal op straat te komen. Afspraak om 17u aan Brussel-Noord.