Analyse

Aan de oppervlakte lijkt de Mexicaanse economie volledig hersteld van de ineenstorting van haar munt in 1994/95. Sommige internationale analisten zeggen zelfs dat Mexico een voorbeeld is voor de Aziatische economieën om snel uit hun recessie te komen. De realiteit is echter lichtjes anders. Na de angstwekkende terugval van de economische groei met 6,2% in 1995 werd er in 1996 reeds terug een indrukwekkende groei van 7% (officieel cijfer) opgetekend. Als je het gemiddelde van deze cijfers verspreid over de periode van 3 jaar kom je aan een jaarlijkse groei van enkel 1,8%. Terzelfder tijd groeide de bevolking a rato van 1,9% per jaar. Volgens een universitaire studie zijn de netto lonen, in plaats van te stijgen ten gevolge van de economische groei, gedaald met 34,5% de afgelopen 3 jaar. Deze daling van de lonen kadert in een trend op langere termijn. Zo is bijvoorbeeld de koopkracht van het legale minimumloon vandaag slechts 25% van wat het was in 1980.

De nucleaire proeven in het Indisch subcontinent hebben de wereld opgeschrikt. De vijf traditionele kernmogendheden, die gezamenlijk reeds meer dan 4000 nucleaire proeven hebben uitgevoed met de VS op kop steken een vermanende vinger uit naar India en Pakistan en hebben een reeks economische sancties opgelegd.

De hoge werkloosheid in de geïndustrialiseerde landen is een gevolg van de voortdurende stijging van de productiviteit van de arbeid en van de wil van het patronaat (die tot op heden wet blijft) om deze productiviteitsstijging volledig om te zetten in stijgende bedrijfswinsten. De 'vermaatschappelijking' van de stijging van onze productiviteit en de oplossing van het werkloosheidsprobleem is onmogelijk zonder arbeidsduurvermindering (ADV) met loonbehoud en verplichte bijkomende aanwervingen. Weinig ideeën worden door het patronaat echter zo verketterd. Het belangrijkste argument dat tot op heden in stelling werd gebracht was de verzwakking van 'onze' concurrentiepositie: indien andere landen niet over de brug komen, kunnen wij het ook niet...

Op donderdag 7 mei stemde het Deense parlement een wet om een einde te maken aan de algemene staking van een half miljoen arbeiders uit de privé-sector. Deze staking heeft 11 dagen geduurd, vertoonde een zwaar offensief karakter en zal ongetwijfeld een zware stempel drukken op de sociale en politieke gebeurtenissen van de komende periode.

"Ze veranderen werk in slavenarbeid (bij Olympic Airways). We geloven niet dat de arbeiders en bedienden van Olympic slaven zullen worden." Met deze woorden vatte Manolis Patestos, de belangrijkste vakbondsleider bij Olympic Airways, de reactie van de arbeiders tegen het zwaar bezuinigingsprogramma van de sociaal-democratische regering Simitis naar aanleiding van de devaluatie van de drachma samen.

Drie toneelgezelschappen in Franstalig België voeren stukken op van Bertolt Brecht. De meest opvallende onder hen is de Centre Dramatique Haynuyer. Opvallend wegens de grootsheid van het project en de wijze waarmee de spelers zich zo klein kunnen maken in het stuk.

Het was me het jaartje wel in het onderwijs. 1998 zou het jaar worden van de grote hervorming van het middelbaar onderwijs, zo had onderwijsminister Van Den Bossche aangekondigd. Na maandenlange informele besprekingen met de inrichtende machten en de vakbonden, een putsch van de CVP op de gelden van het gemeenschapsonderwijs, een grote onderwijsbetoging en een afgeblazen staking, nieuwe onderhandelingen tijdens de paasvakantie, ... heeft de berg een muis gebaard. Slechts een ordinaire besparingsoperatie is overgebleven van al de grote plannen.

Voor de tweede maal in korte tijd hield het Vlaams Blok een open meeting in Oostende. Ging het de vorige keer nog om een privé-initiatief, dan werden dit keer de grote middelen bovengehaald: een folder in een groot deel van de Oostendse bussen kondigde de vergadering aan en grote kanonnen als Filip De Winter en voorzitter Van Hecke waren van de partij. Maar ook de Oostendse antifascisten stonden niet stil.

Met de goedkeuring op 22 mei ll. van het bereikte "historisch" vredesakkoord over Noord-Ierland , gaf 71,12% van de plaatselijke bevolking vooral uiting aan hun wil een einde te maken aan decennia van sektarisme, geweld, intimidatie en verloren levens. Kan dit akkoord echter vrede brengen?

"SP springt van socialisme naar sociaal-democratie" bloklettert De Standaard van 16 mei n.a.v. een interview met Norbert Debatselier, motor achter het Toekomstcongres. Er werden 1.019 amendementen ingediend, waarbij vooral de onverbloemde erkenning van "de markt", een eufemisme voor kapitalisme, op zware kritiek stootte. Op het congres zelf sneuvelde de passus "wij erkennen de markt als motor voor economische ontwikkeling" en werd de deur die op een kier werd gezet voor een federalisering van de sociale zekerheid terug dichtgetrapt. Nu, ja, bijna.

Tijdens het schrijven van dit artikel bereikte ons via het Internet het fantastische bericht dat president Suharto van Indonesië is afgetreden. Dit is een zeer belangrijke overwinning voor de arbeidersklasse in heel de wereld. Weinig despoten kwamen aan de macht op basis van een bloedbad zo omvangrijk als datgene wat Suharto’s veiligheidstroepen aanrichtten tijdens en onmiddellijk na zijn staatsgreep in 1965. Weinig dictators sloegen zo’n groot gat in de sociale en politieke geschiedenis van een land. Toen we in 1988 het land bezochten was zelfs de minste toespeling op politiek tijdens een gesprek met Indonesische studenten voldoende om deze nochtans zo gastvrije, vriendelijke en joviale mensen te zien verstrakken en schichtig om zich heen te zien kijken. De Indonesische studenten en arbeiders zijn dan ook van zeer ver moeten terugkomen om deze prachtige overwinning te behalen, die tussen alle retrospectieven, herdenkingen en debatten door, veruit de schitterendste ode is aan de revolte van mei ’68. De strijd voor een democratisch en socialistisch Indonesië is daarmee natuurlijk nog lang niet gestreden: met het aantreden van voormalig vice-president Habibie tracht het Indonesische establishment zich te stabiliseren door een Suharto regime zonder Suharto, waarin het gewicht van de militairen zelfs nog toeneemt. Maar toch werd een belangrijke veldslag gewonnen. Tijd dus voor een bilan.

Veel jongeren zoeken een uitweg uit de werkloosheid, het gebrek aan toekomst en de repressie ten gevolge van de algemene crisis van het kapitalisme. Geen wonder dat ze op zoek gaan naar ideeën die historisch gezien een alternatief maatschappijmodel aanbieden. Onvermijdelijk ontdekken ze dan het marxisme en het anarchisme, twee ideologieën die in het verleden op bepaalde ogenblikken op een massale aanhang konden rekenen.

Veel jongeren zoeken een uitweg uit de werkloosheid, het gebrek aan toekomst en de repressie ten gevolge van de algemene crisis van het kapitalisme. Geen wonder dat ze op zoek gaan naar ideeën die historisch gezien een alternatief maatschappijmodel aanbieden. Onvermijdelijk ontdekken ze dan het marxisme en het anarchisme, twee ideologieën die in het verleden op bepaalde ogenblikken op een massale aanhang konden rekenen. Dit uitgebreide artikel wenst de verschillen te benaderen vanuit de huidige toestand en een analyse te bieden van wat het anarchisme en het marxisme kunnen bijdragen op het terrein van de strijd om deze maatschappij te veranderen.

Het ziet er steeds meer naar uit dat de crisis in Zuidoost Azië ook Japan ernstig begint aan te tasten. De Japanse economie, die al voor het grootste gedeelte van de jaren '90 in recessie verkeert, staat volgens Norio Ohga, topman bij Sony, op de rand van de instorting. "We worden geconfronteerd met de meest kritieke economische toestand uit de geschiedenis", aldus Ogha. Ook Jesper Koll, hoofdeconoom van JP Morgan in Tokio, glijdt de Japanse economie af naar een zeer diepe recessie. Indien dit gebeurt, zal dit enorme gevolgen voor de hele wereldeconomie. De economische groei die Europa en dus ook België vandaag meemaakt zou wel eens van heel korte duur kunnen zijn.

Van de euforie na de val van het stalinisme blijft niet veel meer overeind. Sindsdien is de situatie op wereldvlak ingrijpend veranderd. De huidige periode vertoont fundamentele verschillen met de periode van relatieve stabiliteit en "vrede" die ontstond door de opdeling van de wereld tussen de twee grote machtsblokken, VS en USSR. De huidige periode vertoont dan ook meer gelijkenis met de situatie van honderd jaar geleden dan met de periode van kapitalistische groei tussen 1948 en 1974. De enorme veranderingen creëerden de voorwaarden voor grote instabiliteit in belangrijke delen van de wereld. De crisis in Irak, die we in het vorige nr. van VONK uitvoerig behandelden, is daarvan een symptoom. Maar het verscherpen van de crisis in de Balkan omvat gevaren die potentieel nog veel groter zijn.

Het willen terugschroeven van de faciliteiten voor de Franstaligen in de Brusselse rand is een onnodige en gevaarlijke provocatie die meer problemen heeft gecreëerd dan opgelost. De faciliteiten bestaan immers 35 jaar en maakten deel uit van een compromis tussen de twee belangrijkste gemeenschappen in dit land, waarbij de Franstaligen zich neerlegden bij de begrenzing van Brussel en de Vlamingen bij de faciliteiten. Vandaag prutsen aan dit compromis heeft als enig resultaat dat de gemeenschappen (bewust) tegen elkaar worden opgezet.

Manilla, juli 1997 . Het is regenseizoen op de Filippijnen en dat gaat niet ongemerkt voorbij. Een wolkbreuk zet de straten van de hoofdstad binnen de vijf minuten blank op een er grondige manier: straatventers trachten ijlings hun waar in veiligheid te brengen met gammele fietsen en karretjes, kniediep in het water, hun gerafelde T-shirts en shorts (de "nationale klederdracht" van de Filippijnen) doorweekt. Het regenwater weet niet waarheen te stromen, want de legendarische en zo vaak bezongen Manilla Bay met haar vlammende zonsondergangen is niet meer: drooggelegd ten bate van het zoveelste megalomane vastgoedproject waar alleen de superrijke Filippijnse oligarchie beter van wordt.

Vrijdag 3 april heeft het nationaal bestuur van de CMB unaniem beslist Roberto D'Orazio en vijf andere delegees van de Forges de Clabecq uit te sluiten bij toepassing van een ondemocratische spoedprocedure waartegen geen enkel beroep mogelijk is en waarbij ze zelf niet gehoord werden. Het CMB-bestuur heeft hier tegelijkertijd gehandeld als rechter en slachtoffer.

Voor de tweede keer in nog geen twee jaar tijd gleed België naar een regimecrisis. "We voelden ons aan de rand van de afgrond", aldus Louis Tobback in een interview met Le Soir van 29/4/98. Met het onmiddellijke ontslag van Johan Van de Lanotte en Stefaan De Clerck, enkele dagen later gevolgd door het aftreden van De Ridder als hoofdcommandant van de rijkswacht, is de regering er tijdelijk in geslaagd de wind uit de zeilen van de oppositie te halen en een nieuwe volkswoede in de kiem te smoren.

Nor Andino is een consortium van de Belgische energieholding Tractebel in Zuid-Amerika. Het levert elektriciteit aan de grote verbruikers in het noorden van Chili, zoals de kopermijnen. Daar het Chileense bedrijf Endesa besloten heeft om een pijplijn voor transport van aardgas te bouwen van Argentinië naar Chili, verwacht Nor Andino zware concurrentie.

In november 1998 werd de tachtigste verjaardag gevierd van de Duitse Revolutie van 1918. Een van de meest opvallende figuren uit die tijd was ongetwijfeld Rosa Luxemburg. Deze socialistische leidster is vandaag meer dan ooit een referentie in de strijd voor de bevrijding van de mensheid. Dit dossier gaat grondig in op haar rol en betekenis binnen de socialistische beweging.

Op vrijdag 20 februari werden er op verschillende plaatsen in het land korte acties ondernomen tegen de chaos die een onlangs doorgevoerde gedeeltelijke herstructurering van het Ministerie van Financiën heeft teweeggebracht. Gelet op het feit dat de Belgische Staat gebukt blijft gaan onder het juk van de Maastrichtnorm, rijst de vraag wie de factuur van deze hele operatie gepresenteerd zal krijgen. Zullen het zoals gewoonlijk weer de gemakkelijkste slachtoffers zijn die in hun beurs zullen mogen tasten? Loon- en weddetrekkers, werklozen, gepensioneerden, zieken ...zet u schrap!

Als we werkelijk het Blok van ons been willen schudden moet de anti-racistische en anti-fascistische beweging een radicaal sociaal programma verdedigen. Het is nu tot in den treure herhaald en bewezen dat fenomenen als het Vlaams Blok parasiteren op de crisis in de samenleving; uitsluiting, werkloosheid, schandalen, onzekerheid, gevoel van onveiligheid, enz. Tegen het Vlaams Blok ageren zonder komaf te willen maken met de problemen die aan de basis van haar succes liggen is dus hypocriet en leidt nog maar eens de aandacht af van de echte problemen.

Zoals aangekondigd hield de Studentenvakbond een protestactie tegen een Vlaams Blok-meeting te Hemiksem op vrijdag 27 maart. De opkomst was zonder overdrijven goed te noemen. Een kleine honderd mensen waren aanwezig om hun ongenoegen te uiten.

Voor het eerst sinds de massale werkloosheid een permanent gegeven is geworden in Frankrijk is er een beweging van de werklozen van de grond gekomen over het hele land. Deze beweging is er ook in geslaagd de hand te reiken aan de vakbeweging.

De barmhartige ongerustheid van de internationale media voor de "geestelijke" gezondheid van de mensheid en van de Cubaanse bevolking in het bijzonder is echt ontroerend. Ondanks het "evangelisch" karakter van het Pausbezoek werd het snel duidelijk dat het Vaticaan van de gelegenheid gebruik wenste te maken om het regime de les te spellen over het gebrek aan democratie en mensenrechten.

Met zijn dertigduizend waren ze. Maar niemand had deze opkomst verwacht. De regering niet, de politie niet, de ouders niet, en om eerlijk te zijn: wij ook niet. Een leuke ervaring die schril afsteekt met de verspreiding van pamfletten op andere betogingen in de afgelopen jaren. We publiceren hieronder enkele fragmenten uit ons pamflet.

Het heeft geen haar gescheeld, of Bagdad was opnieuw onder een bommentapijt bedolven geweest. Dat hierbij vele onschuldige slachtoffers zouden gevallen zijn, werd zelfs toegegeven door de Amerikaanse administratie. Natuurlijk zou het niet hun fout zijn geweest, maar die van Saddam Hoessein die de Amerikanen en hun "bondgenoten" geen andere keus zou gelaten hebben dan zijn land in vuur en vlam te steken. Dat het uiteindelijk zover niet is gekomen heeft verschillende oorzaken. Niet zozeer de diplomatieke talenten van Kofi Annan zijn verantwoordelijk voor het uitblijven van geweld, maar wel de ongunstige krachtsverhoudingen in binnen- en buitenland voor een gewapend treffen. Kofi Annan onderhield tijdens zijn onder-handelingen met de Irakese auto-riteiten trouwens continu contacten met Madeleine Albright, wat aantoont dat ook de Amerikaanse regering wanhopig op zoek was naar een diplomatieke oplossing. Eens de oorlogsmachine op gang was gekomen, was ze moeilijk te stoppen. Enkel een volledige capitulatie van Saddam Hoessein voor de eisen van de VN kon Washington nog van een te groot gezichtsverlies redden. Hoe dan ook, met hun militair machts-vertoon in het Golfgebied hebben de Amerikanen niet alleen Irak, maar de hele wereld één zaak duidelijk willen maken: "Wij zijn de baas op planeet aarde, en ieder die niet naar onze pijpen danst weze gewaarschuwd." En deze boodschap was vooral gericht aan de zogenaamde Derde Wereld, waar de kapitalistische crisis onvermijdelijk nieuwe sociale en politieke omwentelingen zal inluiden.

Onlangs kwamen we dankzij het internet in contact met Brecht De Smet, een scholier uit Oost-Vlaanderen. We vroegen hem toestemming om delen van zijn correspondentie te publiceren. Behalve het feit dat Brecht over een heel vlotte pen beschikt, heeft hij inhoudelijk ook heel wat in zijn mars. Maar de belangrijkste reden dat we zijn schrijfsels willen publiceren is omdat hij, net zoals vele andere linkse jongeren en activisten, zich vaak 'geïsoleerd' voelt ten opzichte van medescholieren of studenten.

Trouwe lezers van dit blad weten dat we als marxisten steeds het internationalisme hoog in ons vaandel dragen. We onderhouden dan ook nauwe contacten met gelijkgezinden in een steeds groter aantal landen over heel de wereld. Mexico is er daar één van.

Het elitarisme van de Vlaamse universiteiten werd nogmaals bekrachtigd toen vertegenwoordigers van de KUL, de RUG en de VUB een nieuw voorstel indienden. Alsof overheidsbesparingen in het secundair onderwijs nog niet genoeg zouden zijn, doen deze heren er een schepje bovenop via een aanvraag voor verhoging van de inschrijvingsgelden van Voortgezette Academische Opleidingen (VAO’s of postgraduaten).

De voorzitter van de AFL-CIO, John Sweeney, heeft met z’n bezoek aan Mexico een nieuwe koers ingezet. Buiten een ontmoeting met de Mexicaanse president Zedillo had hij ontmoetingen met onafhankelijke vakbondsfederaties zoals de Nationale Vakbond van Arbeiders, wat toch veel belangrijker is.

De verkiezingen naderen en dat valt te merken in de Wetstraat. Het is inderdaad weinig waarschijnlijk dat het nog tot juni volgend jaar zal duren vooraleer we naar de stembus trekken. Eens het Maastrichtexamen gepasseerd, zullen de regeringspartijen het waarschijnlijk niet lang meer kunnen volhouden.

De staalnijverheid is zeer conjunctuurgevoelig. De berekeningen die in het verslag van de rode metaal-centrale van Charleroi staan zijn bijna apocalyptisch: 200.000 jobs zullen gepletwalst worden in deze sector binnen de vijf jaar. Duferco-Clabecq zal niet gespaard blijven.

Ondanks de grote technische en wetenschappelijke vooruitgang en de stijging van de productiviteit slaagt de economie er niet meer in om deze verwezenlijkingen om te zetten in een verbetering van de levenskwaliteit. Het economische systeem overleeft niet meer op rationele basis maar door gebrek aan een uitdager, een alternatief. Deze situatie kan enkel voortbestaan door de actieve medewerking van de sociaal-democratie.

SP-voorzitter Patrick Janssens wil de SP grondig vernieuwen. Op de fractiedagen van de SP in Nieuwpoort van 6 en 7 november legde hij een kritisch document voor dat een eerste aanzet moet zijn tot de geplande partijvernieuwing. De nota van Janssens was in de eerste plaats bedoeld voor de kaderleden, maar omdat dit document onvermijdelijk toch op een of andere redactielokaal zou terechtkomen, verkoos hij de nota meteen zelf wereldkundig te maken.