Zoals aangekondigd in een eerder artikel, is Vonk van plan het boek Reason in Revolt uit te brengen in een Nederlandstalige editie. Op dit moment zijn we nog steeds op zoek naar een geschikte uitgever, maar het hele boek is intussen wel al vertaald. Tijd dus voor de on line publicatie van het tweede hoofdstuk van De rede in opstand, dat gaat over filosofie en religie.

“Vooraleer we beginnen, kan men geneigd zijn zich af te vragen: “Wel, wat dan nog? Is het echt nodig ons bezig te houden met gecompliceerde kwesties als wetenschap en filosofie?” Op een dergelijke vraag zijn twee antwoorden mogelijk. Indien bedoeld wordt: is het nodig over dergelijke zaken kennis te vergaren voor het dagdagelijkse leven, dan is het antwoord duidelijk neen. Maar indien we willen komen tot een rationeel begrip van de wereld waarin we leven en van de fundamentele processen die werkzaam zijn in de natuur, maatschappij en onze eigen manier van denken, dan komen de zaken in een volledig ander daglicht te staan.

“Vreemd genoeg beschikt iedereen over een ‘filosofie’. Een filosofie is een manier om de wereld te bekijken. We geloven allemaal dat we het onderscheid kunnen maken tussen wat juist is en wat verkeerd is, tussen goed en kwaad. Dit zijn echter zeer gecompliceerde kwesties die de geesten van de grootste denkers uit de geschiedenis bezig hebben gehouden. Wanneer we geconfronteerd worden met vreselijke gebeurtenissen als de broedermoord in het voormalige Joegoslavië, het heropduiken van massale werkloosheid, de slachtpartijen in Rwanda, zullen vele mensen toegeven dat ze al die zaken niet begrijpen en zullen ze hierbij vaak hun toevlucht zoeken tot vage verwijzingen naar ‘de menselijke natuur’. Maar wat is die mysterieuze menselijke natuur, die gezien wordt als de bron van al onze kwalen en die beschouwd wordt als eeuwig en onveranderlijk? Dit is een diepzinnige filosofische vraag, waarop velen niet zouden durven antwoorden, tenzij dan religieuze mensen. In dat geval zouden deze beweren dat God, in al Zijn wijsheid, ons zo gemaakt heeft. Waarom ook maar iemand een dergelijk Wezen zou moeten aanbidden dat dergelijke streken uithaalt met Zijn schepsels, is een andere zaak.

“Zij die koppig blijven beweren dat ze geen filosofische overtuiging hebben, zijn verkeerd. De natuur verafschuwt leegtes. Mensen die een coherent uitgewerkt filosofisch standpunt ontberen, zullen onvermijdelijk de ideeën en vooroordelen weerspiegelen van de maatschappij en het milieu waarin ze leven. Dat betekent in de gegeven context dat hun hoofden vol zullen zitten met de ideeën die ze opzuigen vanuit de kranten, televisie, de preekstoel en het klaslokaal, die alle getrouw de belangen en moraal weerspiegelen van de bestaande samenleving.

“Gewoonlijk slagen de meeste mensen erin zich met vallen en opstaan door het leven te slaan, tot een of andere grote omwenteling hen ertoe dwingt het soort van ideeën en waarden te herzien waarmee ze zijn opgegroeid. De crisis van de samenleving verplicht hen om vele zaken in vraag te stellen die vanzelfsprekend waren. Op zulke momenten worden ideeën die ver van hen af stonden opeens opvallend relevant. Iedereen die het leven niet wenst te begrijpen als een betekenisloze opeenvolging van gebeurtenissen of een gedachteloze routine, moet zich bezighouden met filosofie, wat inhoudt dat men de gedachten op een hoger niveau tilt dan de onmiddellijke problemen van het dagdagelijkse bestaan. Alleen op deze manier kunnen we onszelf verheffen tot een niveau waarop we ons potentieel als bewuste mensen beginnen waar te maken en zijn we bereid en in staat de eigen toekomst in handen te nemen.”

Lees de volledige tekst van het tweede hoofdstuk.
Klik hier voor een inhoudsopgave.