Religie

Nu de mediahype over paus Johannes Paulus II tot ongekende hoogtes wordt gestuwd – sommige commentatoren spreken over een van de grootste mediashows in de geschiedenis – is het zinvol om eens stil te staan bij de rol van religie in de maatschappij. Alan Woods schreef daarover een uitvoerig document.
Zoals aangekondigd in een eerder artikel, is Vonk van plan het boek Reason in Revolt uit te brengen in een Nederlandstalige editie. Op dit moment zijn we nog steeds op zoek naar een geschikte uitgever, maar het hele boek is intussen wel al vertaald. Tijd dus voor de on line publicatie van het tweede hoofdstuk van De rede in opstand, dat gaat over filosofie en religie.
Dit uitgebreide document is een vertaling van Alan Woods’ antwoord aan religieuze personen en groepen die sympathiek staan tegenover het marxisme en vragen stelden aan In Defence of Marxism (www.marxist.com) over de houding van het marxisme tot religie. Wat denken marxisten van een leven na de dood? Wat is de rol van religie in de klassenmaatschappij? Vanwaar komt het christendom? Verwerpen marxisten religieuze mensen? Hoe staat de Kerk tegenover het socialisme? En het socialisme tegenover de Kerk? Wat is de toekomst van de godsdienst?
De oude Griekse sofisten stelden dat ‘de mens de maat is van alle dingen’. In een klassenloze samenleving zou dit echt bewaarheid worden. Als mensen hun eigen levens en lotsbestemming leiden op een volledig bewuste manier, is er dan nog plaats voor het bovennatuurlijke? In plaats van te zoeken naar een denkbeeldig leven na de dood, zullen de mensen hun energie aanwenden om het leven zo mooi en bevredigend te maken als maar kan zijn. Dit is de uiteindelijke betekenis van het socialisme: het in de praktijk brengen van wat altijd al mogelijk was.
Hoewel de georganiseerde en traditionele religie in de voorbije jaren veel terrein verloren heeft, komen religieuze ideeën opnieuw aan de oppervlakte onder de vorm van een wijd spectrum aan sekten en cultussen die een alternatieve manier van leven aanbieden. De populariteit van dergelijke stromingen duidt in vele gevallen op de groeiende ontevredenheid van een groot aantal jongeren over het kapitalistisch systeem.
In dit deel van zijn analyse van het marxisme en religie toont Alan Woods de houding van Lenin ten opzichte van religie en trekt daar conclusies uit over de houding die marxisten moeten aannemen ten opzichte van religieuze arbeiders en mensen die strijden tegen het kapitalisme.
De opkomst van de moderne arbeidersbeweging in het laatste decennium van de 19de eeuw en de periode voor de Eerste Wereldoorlog vormde een uitdaging voor het religieuze establishment. De Kerk schaarde zich aan de zijde van de uitbuiters en stelde zich diametraal tegenover het socialisme en de arbeidersbeweging.
"Op verschillende momenten hebben verschillende religies, kerken en sekten verschillende rollen gespeeld, die, in laatste instantie, verschillende en zelfs tegengestelde klassenbelangen weerspiegelden." De revolutionaire en contrarevolutionaire rol van het christendom in de Moderne Tijd.
Dit derde deel van Alan Woods' artikel over marxisme en religie beschrijft het revolutionaire ontstaan van het christendom tot de recuperatie door de heersende klasse.
In dit tweede artikel over marxisme en religie pleit Alan Woods verder voor het filosofisch materialisme en legt hij de oorsprong van de religie bloot. "Zoals alle ideeën hebben echter ook religieuze ideeën hun oorsprong in de echte wereld. Meer zelfs, in laatste instantie zijn ze altijd een uitdrukking van de tegenstellingen van de klassensamenleving."
In de komende periode zullen we verschillende artikels over religie publiceren. Ze zijn gebaseerd op brieven van Alan Woods aan religieuze personen en groepen die sympathiek staan tegenover het marxisme en vragen stelden aan In Defence of Marxism (www.marxist.com) over de houding van het marxisme tot religie. In dit eerste deel gaat Alan Woods in op het filosofisch materialisme en wetenschap en antwoordt hij op de vraag of er leven is na de dood.