Mitchell Abidor, zelf schrijver en vertaler is een kenner van anarchistische en revolutionaire literatuur. Hij probeert een genuanceerd beeld van één van de meest intrigerende figuren uit de revolutionaire geschiedenis van de twintigste eeuw neer te zetten. Hij baseert zich op uitgebreid bronmateriaal, onderzoekt kritisch wat Victor Serge (Brussel 1890 – Mexico-City 1947) zelf over zijn leven schreef en waar die verslagen mogelijk onvolledig of misleidend zijn. Hij zocht alle bestaande correspondentie van en naar Serge op en houdt die tegen het licht.
Serge zag zichzelf in de eerste plaats als een auteur: zijn tientallen romans en verhalen zijn reflecties van zijn eigen leven en evolutie. De politiek speelt de hoofdrol: het is een wereld van ideologische strijd die soms tot bloedvergieten leidt. Via zijn verhalen krijgen we een inkijk in de persoon en de revolutionair die Victor Serge was. Hij begint zijn politieke leven als anarchist, met een individualistische inslag, die de massa’s
minachtte. Toen hij 22 jaar was werd hij door een Franse rechtbank tot 4 jaar veroordeeld voor zijn hulp aan “de bende van Bonnot”, een groep zwaarbewapende “illegalisten” die de macht via directe actie wilden grijpen. Na zijn vrijlating verhuisde hij naar Barcelona, waar hij tijdens de algemene staking van 1917 kennis maakte met het anarchosyndicalisme, wat hem overtuigde van de effectiviteit van massa actie: hij werd een communistische revolutionair. Hij liet zich, via een gevangenenruil, in 1919 deporteren naar het land van zijn voorouders, Rusland, waar hij zich bij de bolsjewieken engageerde. Eerst als propagandist, dan als assistent van Zinoviev, leider van de Komintern (communistische internationale).
De Linkse Oppositie
In de jaren 1920 schrijft hij:
“Wanneer de Russische Revolutie geen hulp krijgt van het Westen, zal ze het niet alleen redden.”
Op eigen verzoek wordt hij aangesteld als verantwoordelijke voor de Komintern in Centraal-Europa. Hij verblijft afwisselend in Berlijn en Wenen waar hij meehelpt bij de opbouw van de arbeidersbeweging en getuige is van de mislukking van de opstand, geleid door de Duitse Communistische Partij. In 1923 sluit hij zich aan bij de Linkse Oppositie, onder leiding van Trotski. Hij stelt zich vragen bij de aanpak van de Komintern, maar blijft tegelijkertijd toch fungeren als een soort go-between tussen de jonge Russische communistische staat en de Europese linkse intellectuelen. Dat redt hem uiteindelijk het vel wanneer hij in 1933 door de geheime dienst gearresteerd wordt en verbannen naar de Oeral: een internationale steuncampagne, met een persoonlijke tussenkomst van de Franse schrijver André Gide, krijgt hem en zijn familie vrij. Hij krijgt een verblijfsvergunning voor België, verhuist naar Frankrijk en heeft weeral veel geluk dat hij net aan de vooravond van de Duitse bezetting de Atlantische Oceaan kan oversteken in het gezelschap van de beroemde surrealist André Breton, de antropoloog Claude Lévi-Strauss en verzetsheldin Simonne Weil. Hij komt uiteindelijk in Mexico-City terecht. Het tijdperk van de grote levensvragen is aangebroken: Wat is er misgegaan in Rusland? Kon het voorkomen worden? Hij is steeds pal achter de ideeën van Trotski blijven staan, maar kwam in conflict met de Trotskistische beweging, die hij dogmatisme verweet. Uiteindelijk begint hij zelfs het idee van de proletarische revolutie in vraag te stellen. Mitchell Abidor is er wonderwel in geslaagd om de lezer Victor Serge als mens te laten zien, niet alleen als een abstracte politieke figuur en dat maakt dit boek uitzonderlijk!
- Mitchell Abidor “Victor Serge, unruly revolutionary” Pluto Press- London 2025
