“Er wordt op heel veel bespaard, ook op onze gezondheidszorg, en dat is op momenten als deze enorm voelbaar”
Annelies Van Cappellen sprak met Gerlant Van Berlaer, kinder- en spoedarts in het UZ Brussel over de toestand in de ziekenhuizen vandaag.
“Er wordt op heel veel bespaard, ook op onze gezondheidszorg, en dat is op momenten als deze enorm voelbaar”
Annelies Van Cappellen sprak met Gerlant Van Berlaer, kinder- en spoedarts in het UZ Brussel over de toestand in de ziekenhuizen vandaag.
Waren de ziekenhuizen voorbereid om zo’n grote golf van coronapatiënten op te vangen?
In het ziekenhuis waar ik tewerkgesteld ben begonnen we drie weken geleden met de reorganisatie van de spoed. Toen we in 2008 de plannen tekenden van de nieuwe spoed werd er al rekening gehouden met een eventuele ramp waar veel patiënten in één keer zouden moeten worden kunnen opgevangen. Hierdoor kunnen we de spoed snel reorganiseren in drie zones: een dringende zone, een gemiddelde zone en een niet-dringende zone. Op een paar uur tijd hebben we de spoed zo ingericht voor deze pandemie, we zorgden zo voor een corona-zone en een niet-corona-zone. Dat ging heel vlot omdat we daarop voorzien waren. De rest van het ziekenhuis had het hier wat lastiger mee, want voor deze pandemie die wordt veroorzaakt door een virus hebben we eigenlijk onderdrukkamers nodig waar de lucht continu vervangen wordt. Het ziekenhuis heeft echter niet veel van deze kamers. De reorganisatie van de rest van het ziekenhuis duurde ongeveer drie weken, maar nu zijn we wel klaar om voldoende coronapatiënten te kunnen opvangen.
Denkt u dat er de laatste jaren teveel bespaard is geweest in de gezondheidszorg?
Er wordt op heel veel bespaard, ook op onze gezondheidszorg, en dat is op momenten als deze enorm voelbaar. In de gezondheidszorg gaat het vooral om besparingen op personeel: we zeggen al jaren dat er te weinig handen aan het bed staan, er komen enkel administratieve taken bij en zeker aan verpleegkundigen is er een nijpend tekort. Ik heb in Nederland gewerkt, en daar hebben ze anderhalf keer zoveel verzorgend personeel, dat verschil is meteen merkbaar. Dus ja, er is zeker teveel bespaard in de gezondheidszorg.
U haalde het hier net al even aan, hebben die besparingen een invloed op de situatie nu?
Absoluut, als je het ziekenhuis in twee moet verdelen met op beide plaatsen evenveel vraag naar zorg, dan moet je ook je personeel in twee opdelen en daarmee ondervinden we problemen. Elke dienst heeft namelijk specifieke noden en de verpleegkundigen die daar werken zijn vaak specifiek geschoold om op die diensten te werken. Je kan dus niet zomaar een verpleegkundige van bijvoorbeeld het operatiekwartier inzetten op de spoed, dat vraagt omscholing en daar zijn we nu volop mee bezig, maar dit is niet zo evident. De tekorten zijn nu dus zeker extra voelbaar.
Wat zijn de grootste benodigdheden of zorgen van het ziekenhuis op dit moment?
Nu gaat het vooral om materiaal, dat hoor je tegenwoordig ook veel in het nieuws: mondmaskers, schorten, handschoenen, alcoholische gel… alles dat we gebruiken om besmetting van de ene patiënt op de andere te vermijden, of naar onszelf uiteraard. We wisselen dus vaak van materiaal, dat gaat vaak om wegwerpmateriaal, dat is ook al niet zo milieuvriendelijk over het algemeen, en best duur. Personeel heb ik reeds aangehaald, daar wil ik graag nog iets over zeggen: wij zeggen in België vaak dat we een goede gezondheidszorg hebben, maar dan hebben we het vooral over mensen genezen met machines, hoogtechnologische apparatuur, we kunnen tegenwoordig zeer goed onderzoek doen om diagnoses te stellen en we kunnen heel veel mensen genezen. Maar er zijn landen, die worden gerekend tot de derde wereld, waar in feite de middelen zeer schaars zijn, en zij zetten al decennialang in op preventie. Wij zijn zeer goed in wachten tot iemand ziek is en dan pas in te grijpen, maar onze preventie krijgt al jarenlang te weinig aandacht en middelen. In het nieuws zien we dat de huidige preventiemaatregelen, die redelijk drastisch zijn, wel lonen. Eens deze crisis voorbij is, zullen we toch eens moeten nadenken over hoe we kunnen vermijden dat mensen ziek worden. Inzetten op preventie is veel goedkoper, en veel beter voor de algemene volksgezondheid. Ik geef dikwijls het voorbeeld van Cuba, de levensverwachting ligt daar hoger dan in België terwijl zij helemaal niet de middelen hebben die wij hebben om mensen te genezen, maar zij zetten heel erg in op preventie. In Cuba heb je artsen, die er enkel voor moeten zorgen dat de mensen voor wie zij zorgen niet ziek worden. Wij hebben, voor evenveel inwoners, een huisarts die wacht tot mensen ziek zijn, om dan te kijken hoe hij dit kan oplossen. Deze twee manieren van aanpak zijn fundamenteel verschillend, daar moeten we in België zeker eens over beginnen nadenken.
Pakt de regering de huidige problematiek op een goede manier aan?
Ik denk dat de regering die nu maatregelen neemt, de maatregelen neemt die ze moet nemen. Je kan al eens kritiek horen: dit had vroeger gekund, of dat had daadkrachtiger kunnen geweest zijn. Ik denk niet dat dat gemakkelijk is, ik denk ook dat die stapsgewijze invoering van maatregelen nodig was. Als je twee maand geleden deze maatregelen had toegepast, Belgen zijn wat dat betreft redelijk koppig en weten het zelf beter, ik hoor daar ook bij, dat zou niet gepakt hebben. Ik denk dat de stapsgewijze aanpak, en in overleg met experts zoals virologen, waar nu eindelijk eens naar geluisterd wordt, ik denk dat die wel loont. Ik denk niet dat ik het zelf beter had kunnen doen.
Als ik het dagelijkse leven nu, vergelijk met de situatie van voor de coronacrisis, valt het me op hoe voor heel veel mensen hun werk heel centraal staat in hun leven. En ook dat we ons nu, op zeer korte tijd, anders hebben kunnen organiseren: meer van thuis uit werken, voorrang geven aan nuttige zaken, niet enkel alles laten bepalen door winst, veel daden van solidariteit door mensen. Natuurlijk brengt mensen hun job heel veel positieve dingen mee, zoals sociaal contact en iets om zich in uit te leven. Maar voor veel mensen lijkt hun leven wel rond hun werk gebouwd. Denk je dat we ons na de coronacrisis ook anders kunnen organiseren?
Ik hoop dat wel. Alles hangt samen, nu dat het moet, zijn we tot heel veel in staat. Toen de jeugd aan de alarmbel trok en op straat kwam voor het klimaat, beweerde men dat dit overdreven was en dat hun eisen onmogelijk waren. Nu blijkt dit allemaal wel te kunnen. Ik hoop zeker dat we hier lessen uit kunnen trekken, dat het wel kan als we maar willen of als we moeten. De vraag voor de Belgen is, willen we het of gaat het moeten verplicht worden? Maar die vraag gaat zich absoluut stellen, heel de manier waarop we werk organiseren is gewoon slecht voor onze gezondheid. We staan daar absoluut niet genoeg bij stil, de stress, in de eerste plaats, maar ook alle vervuiling die gecreëerd wordt door de manier waarop wij ons nu verplaatsen, iedereen die met de auto naar vergaderingen gaat, dat is iets waar we zeker over moeten nadenken. Het kan blijkbaar, het is zeker niet ideaal, we mogen inderdaad ook niet het sociaal contact vergeten, voor veel mensen levert hun job hierin een grote bijdrage. Het is duidelijk dat we ons anders kunnen organiseren, hoe we dat op de lange termijn gaan aanpakken, dat is voer voor experts. Ik denk dat het moment is aangebroken om daar eens grondig over beginnen na te denken.
