Het jaar 2025 is voorbijgegaan als een ware orkaan, die alles op zijn weg heeft verwoest. Het begon met de herverkiezing van Trump in het Witte Huis en de handelsoorlog met de hele wereld, en werd gekenmerkt door de voortzetting van de oorlog in Oekraïne, de genocide in Gaza en de barbaarse burgeroorlog in Soedan. Het was ook het jaar waarin de wereldeconomie in een fragiel evenwicht verkeerde, op de rand van een recessie. Het jaar eindigt met een Amerikaanse militaire omsingeling van Venezuela, iets wat in de recente geschiedenis zelden is voorgekomen.
Maar het waren ook 365 dagen van opstand, oproer en protest in de wereld. Allereerst met de opstand van Gen Z. Gen Z is een journalistiek beeld om in wezen een proletarische jeugd en arme middenklassen te beschrijven, die studeren of werken of werkloos zijn, of alle drie tegelijk. Deze jongeren hebben geen vertrouwen meer in de valse ‘meritocratische’ beloften van het systeem en zijn bereid om op de meest radicale manier de strijd aan te gaan met de ‘groten der aarde’. De woede tegen de rijken en hun politieke lakeien vernietigt alles op zijn weg. Van Nepal, via Indonesië, naar Madagaskar, Peru, Marokko en meer recentelijk Bulgarije, heeft de directe actie van de massa, die heldhaftig de confrontatie aangaat met de repressieve krachten, regeringen doen wankelen of ten val gebracht.
Deze opstanden inspireren jongeren en de arbeidersklasse over de hele wereld. Daar komen nog algemene stakingen in Italië, Frankrijk, Griekenland, Portugal en België bij. We zijn getuige van een ware wereldwijde beweging van verzet tegen het kapitalistische systeem in al zijn dimensies. Het politieke panorama van 2025 wordt gekenmerkt door abrupte en gewelddadige schommelingen naar rechts EN ook naar links. Revolutie en contrarevolutie volgen elkaar in snel tempo op en ontwikkelen zich parallel aan elkaar. Eigenlijk is het afgelopen jaar een voortzetting van 2024, maar dan in een intensere vorm.
Politieke uitingen van links
Tot voor kort vond deze radicale kritiek op de status quo geen weerklank bij links. Het waren eerder rechts en extreemrechts die op demagogische wijze hiervan profiteerden.
Maar de eerste tekenen van een heropleving bij links zijn zichtbaar. We hebben het niet over socialistische partijen, die grotendeels in diskrediet zijn geraakt, maar over nieuwe politieke formaties zoals het initiatief van Jeremy Corbyn en Zarah Sultana in Groot-Brittannië. Door te breken met de Labourpartij en “Your Party” op te richten, hebben zij een enorme behoefte aan radicaliteit aan de linkerkant van het politieke spectrum aan de oppervlakte gebracht. In enkele weken tijd hebben 800.000 mensen zich online bij het initiatief aangesloten.
Naast Your Party is er nog een andere formatie, de Green Party, onder leiding van een zekere Polansky, die ook erg populair is. Deze partij, die zich profileert als een linkse versie van de reactionaire populistische partij van Farage, telt 150.000 leden, meer dan de liberalen en conservatieven samen. In peilingen staat zij bovenaan in de stemintenties van jongeren, en soms zelfs op de tweede plaats, vóór de Labour Party, de Conservatives en de Liberals.
In de Verenigde Staten komt deze nieuwe radicaliteit naar links tot uiting in de verkiezing van Zohran Mamdani tot burgemeester van New York, de hoofdstad der hoofdsteden. Met een al met al zeer bescheiden programma van sociale hervormingen en een pro-Palestijnse houding heeft hij duizenden mensen gemotiveerd om campagne voor hem te voeren. We mogen niet vergeten dat New York amper een jaar geleden bij de verkiezingen werd veroverd door Donald Trump.
Dichter bij huis was het de Duitse partij Die Linke die bij de laatste verkiezingen voor een verrassing zorgde door de stemmen van de jongeren binnen te halen. De offensieve houding van haar voorzitter tegen extreemrechts heeft duizenden nieuwe kiezers en zelfs tal van nieuwe leden weten aan te trekken.
In België is het de PTB die, dankzij haar betrokkenheid bij de sociale strijd tegen Arizona, voortdurend stijgt in de peilingen. In de laatste peiling van december staat de PTB met meer dan 20 % aan kop in de stemintenties in Brussel. In de rest van het land versterkt de PTB/PVDA haar positie.
Dit zijn gedeeltelijke uitingen van een reële en massale radicaliteit, in de eerste plaats onder jongeren, maar ook meer in het algemeen in de samenleving, met name onder de arbeidersklasse.
Hun programma’s blijven echter grotendeels “reformistisch”. Ze vertegenwoordigen de linkervleugel van het reformisme, dat wil zeggen die stroming binnen het reformisme die gelooft dat ingrijpende sociale hervormingen nog steeds mogelijk zijn binnen het kader van het kapitalisme. Meestal vallen ze niet zozeer het kapitalisme of de dictatuur van de miljardairs aan, maar eerder het “neoliberalisme”. Ze denken dat ze het kapitalisme kunnen overtuigen of dwingen om zich menselijker, socialer en ecologischer te gedragen. Hun methoden bestaan uit een betere regulering en herverdeling van de rijkdom. Dat is alsof je een vleesetende tijger in een vegetarische tijger probeert te veranderen. Een even onmogelijke als gevaarlijke missie.
Pablo Iglesias van Podemos in Spanje en Alexis Tsipras van Syriza in Griekenland gebruikten aanvankelijk ook zeer gewaagde en radicale taal. Maar dat maakte niet veel uit toen het misging. Podemos steunde uiteindelijk het anti-arbeidersprogramma van de regering-Sánchez. En Syriza, gekozen op basis van de belofte om bezuinigingen af te wijzen, accepteerde de harde eisen van de trojka.
De lessen van deze ervaringen zouden in het geheugen van alle linkse activisten gegrift moeten staan, als een herinnering aan de conclusie van Leon Trotski: verraad is inherent aan reformisme. Dit heeft niets te maken met de persoonlijke kwaliteiten van linkse leiders, of het gebrek daaraan, maar vloeit voort uit de logica van het aanvaarden van het kapitalisme.
De noodzaak van revolutie
Het echte verschil ligt dus niet tussen de verschillende nuances van links reformisme, maar tussen reformisme en revolutie.
Communisten zullen deze linkse activisten steunen in elke positieve maatregel die ze nemen, in elke strijd tegen miljardairs, landeigenaren en de rest van het kapitalistische establishment.
Tegelijkertijd houden we vast aan onze eigen onafhankelijke vlag: ons marxistisch perspectief, ons socialistisch, internationalistisch en op de klasse gebaseerd programma, onze revolutionaire organisatie.
Alleen op deze basis – met een revolutionair communistisch perspectief, programma en partij – kunnen we een fundamentele transformatie van de samenleving tot stand brengen: de arbeidersklasse aan de macht brengen, het winstsysteem omverwerpen en de economie plannen in het belang van de meerderheid, niet van een minderheid.
