De eerste versie van het “Voorontwerp van wet betreffende het administratief verbod van de activiteiten rechtspersonen, vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid, en feitelijke verenigingen of groeperingen die een ernstige en actuele bedreiging vormen voor de nationale veiligheid” van minister van Binnenlandse Zaken Quintin kreeg een vernietigende ontvangst.
De Raad van State spaarde kritiek niet en tal van organisaties, waaronder het Federaal Instituut voor de Mensenrechten (FIRM), sloegen alarm. Recent zijn er twee wetsontwerpen van de persen gerold die voorborduren op de eerste worp. Zoals het hoort in een democratie (sic) worden deze teksten angstvallig geheim gehouden maar uit het recente advies nr. 9/2026 van het FIRM kunnen we wel een en ander uithalen. Bottomline: de overheid krijgt nog steeds te verregaande bevoegdheden om de werking van organisaties en groeperingen onmogelijk te maken.
Een wet tegen wie? De wet viseert rechtspersonen zoals vzw’s maar ook feitelijke verenigingen en feitelijke groeperingen. Hieronder verstaat men “groepen van natuurlijke personen, zonderrechtspersoonlijkheid, die zich op een informele wijze organiseren met het oog op het gezamenlijk nastreven van een gemeenschappelijk doel.” In de praktijk komt het neer op alle groeperingen behalve diegenen die expliciet worden uitgesloten, bijvoorbeeld de representatieve werknemersorganisaties. Voor het FIRM moeten ook de werkgeversorganisaties buiten het toepassingsgebied vallen. Spoiler alert: het patronaat verzet zich nooit tegen de gevestigde orde; dat is de gevestigde orde. Maar terug even ernstig. Indien organisaties een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid kunnen zij het voorwerp uitmaken van administratieve verboden. De regering zou dit doen met een K.B. op voorstel van de minister van Binnenlandse zaken en voor een periode van zes maanden (telkens hernieuwbaar); er is een mogelijkheid tot betwisting bij de Raad van State.
Deze wetgeving richt haar pijlen op “extremistische” activiteiten. Volgens de Veiligheid van de Staat zijn dat:
“Racistische, xenofobe, anarchistische, nationalistische, autoritaire of totalitaire opvattingen (…) die strijdig zijn met de beginselen van de democratie of de mensenrechten, met de goede werking van de democratische instellingen of andere grondslagen van de rechtsstaat.”
Maar wie is anarchist? Hangen marxist-leninisten autoritaire opvattingen aan?
The future is already here. Een geviseerde groepering kan verboden worden om manifestaties te organiseren, vergaderingen te houden of deel te nemen aan acties van anderen. Financiële middelen kunnen worden geblokkeerd. Digitale communicatiekanalen kunnen worden afgesloten. Met één pennenstreek kan een beweging dus monddood worden gemaakt. De verdedigers van deze wet zullen ongetwijfeld naar terrorisme verwijzen. Maar terroristische organisaties trekken zich weinig aan van administratieve verboden. Wie geweld wil plegen, laat zich niet tegenhouden door een ministerieel besluit. En wie tijdens een actie strafbare feiten pleegt, kan vandaag al vervolgd worden. Daarvoor bestaat het strafrecht. Waarom is deze bijkomende wet dan nodig? Omdat ze iets mogelijk maakt wat het strafrecht niet kan. Ze verschuift de grens van bestraffing naar preventieve uitsluiting. Van wat mensen doen naar wat de overheid vreest dat ze zouden kunnen doen. De PreCrime politie uit Spielbers Minority Report komt akelig dichtbij.
Weer gebuisd Het FIRM blijft in zijn nieuwste advies nr. 9/2026 zeer kritisch en geeft terecht een negatief advies. De Raad van State moet er ook nog eens zijn licht laten over schijnen en de kans dat de ontwerpen een goed rapport krijgen, is weinig waarschijnlijk. Maar met de rellen in Spanje, Frankrijk en Wallonië in het achterhoofd zal MR deze wet op zijn palmares willen schrijven. En bij N-VA dromen sommigen er van om volgend jaar Manifiesta, het festival van de PVDA, te kunnen verbieden. Het gerucht doet echter de ronde dat niet iedereen in de coalitie even enthousiast is. Indien na verkiezingen een linkse regering zou worden gevormd, kan de wet immers ook worden gebruikt om rechtse organisaties Kalt zu stellen.
Vandaag zij, morgen wij Het algemeen stemrecht, de achturendag, jaarlijkse vakantie en ga zo maar even door werden afgedwongen door bewegingen die door de machthebbers als gevaarlijk, onverantwoord of extremistisch werden bestempeld. Minister Quintin zal in het parlement zweren dat de uitzonderlijke maatregelen alleen tegen de echte extremisten zullen worden gebruikt, want wees gerust: de kleurenvakbonden blijven buiten schot. Wacht maar tot de eerstvolgende betoging waarbij wat vuilbakken in brand worden gestoken…. Vandaag viseert men de extremisten, morgen iedereen die de bestaande orde fundamenteel in vraag durft te stellen.
