Mediapart, een Franse onafhankelijke nieuwswebsite die zich richt op onderzoeksjournalistiek, beschuldigt Jordan Bardella, de voorzitter van de extreemrechtse partij Rassemblement National (RN), van antisemitisme. Het onderzoek brengt oude uitspraken van de jonge Jordan Bardella aan het licht. In schriftelijke privégesprekken lezen we onder meer over:
‘De Jood en zijn wil om andere volkeren te overheersen, te beroven en te verpletteren.’
Over de banken zegt hij dat:
‘Ze allemaal in handen van Joden zijn.’
Ook de belangrijkste ministersposten, verwijzend naar ministers onder het presidentschap van François Hollande, gaan volgens hem:
‘Naar mensen voor wie Israël en de banken voorrang hebben op de Franse belangen.’
Jordan Bardella ontkent alles en beschuldigt Mediapart van complotdenken. Samen met zijn advocaten is hij ook van plan verdere juridische stappen te ondernemen. De bevindingen van het onderzoek zullen, op minder dan een jaar voor de presidentsverkiezingen, ongetwijfeld voor de nodige schokgolven zorgen.
Het Front National
Jean-Marie Le Pen was een oud-strijder van de Algerijnse Oorlog, waarin hij onder de Franse vlag betrokken was bij martelingen van Algerijnen. In 1972 richtte hij, samen met meerdere figuren uit de collaboratie en voormalige leden van de Waffen-SS, het Front National (FN) op. Als symbool voor de partij namen ze de driekleurige vlam over van de Italiaanse fascistische partij. Vanaf de oprichting was antisemitisme een integraal onderdeel van de ideologie van de partij. Dat de huidige voorzitter van de partij, die inmiddels is omgedoopt tot Rassemblement National (RN), eveneens antisemitische uitspraken heeft gedaan, mag dan ook niet als een verrassing komen. Meer nog, het is de ideale partij voor dergelijk gedachtegoed.
In 2011 nam Marine Le Pen de fakkel over. De vele controversiële uitspraken van haar vader, die meerdere malen werd veroordeeld voor antisemitisme en negationisme, hadden de partij ongeloofwaardig gemaakt. In Frankrijk bestaat het begrip ‘l’arc républicain’. Het omvat de gematigde partijen uit het centrum, rechts en links die als legitiem worden beschouwd om te regeren, uiteraard vanuit het perspectief van de Franse burgerij. Om tot dit respectabele clubje te behoren en de partij ‘verkiesbaar’ te maken, nam Marine Le Pen drastische maatregelen. Oude, bedenkelijke figuren moesten vertrekken en zelfs haar vader werd uit de partij gezet. De nieuwe koers was duidelijk: een gepolijste boodschap, gebracht door een nieuwe, nog niet ‘verbrande’ generatie.
De ironie is dat Jordan Bardella, die al sinds zijn tienerjaren lid is en binnen de partij als rijzende ster geldt, juist die nieuwe, opgepoetste versie moest vertegenwoordigen. Voor de jonge Bardella lag de aantrekkingskracht van de partij er dan ook in dat er ‘intern’ en ‘extern’ een verschillende boodschap wordt verkondigd: antisemiet onder vrienden en vriend van de Joden voor de buitenwereld.
Normalisatie van de partij
Met mooie woorden, een schone glimlach en een proper kostuum kom je ver, maar om echt respectabel te worden en geaccepteerd te worden in de hoogste kringen van de macht, is er iets meer nodig. De economische crisis van 2008 en de daaropvolgende sociale crisis hebben de Franse politiek grondig veranderd. De traditionele partijen, de Parti Socialiste aan de linkerzijde en Les Républicains aan de rechterzijde, zijn door hun deelname aan de macht nog slechts een schim van wat ze ooit waren. Macron, in 2017 als het ware uit een hoed getoverd om de belangen van de burgerij te dienen, is politiek volledig ‘verbrand’. Het is een constante in de Franse, maar ook de Europese politiek: iedereen die zich aan de macht waagt, druipt enkele jaren later af.
De reden hiervoor is dat de Franse burgerij, om ‘competitief’ te blijven ten opzichte van de burgerij in andere landen, en meer specifiek Duitsland, nood heeft aan ‘hervormingen’. De Franse arbeidersklasse verzet zich echter tegen elke aanval. Op politiek vlak heeft dit geleid tot de oprichting van een beweging, la France Insoumise (LFI). Onder leiding van Mélenchon vaart de beweging een linksreformistische koers. Dit is echter al te radicaal voor de Franse burgerij. In die context moeten we de normalisering van extreemrechts begrijpen. De Franse bourgeoisie, die op politiek vlak voorlopig geen serieuze kandidaten meer heeft en te maken heeft met een sterke linkse beweging, kijkt, weliswaar nog met enige terughoudendheid, steeds meer naar de partij van Marine Le Pen en Jordan Bardella. Ze verkiezen le Rassemblement National boven la France Insoumise; en zo geschiedt dat de normalisering van de ene gepaard gaat met de diabolisering van de andere.
Bardella president
De normalisering van de voorgaande jaren zorgt ervoor dat het Franse patronaat vandaag, zonder al te veel ophef te veroorzaken, kan gaan dineren met de leiders van de partij. Gedurende een korte periode, toen het nog onzeker was of Marine Le Pen aan de verkiezingen zou mogen deelnemen, overwoog een deel van het patronaat zelfs serieus om Bardella te steunen voor het presidentschap. Bardella, die een relatie heeft met prinses Maria Carolina van Bourbon-Twee Siciliën, verkeert in ‘le beau monde’. Mooi meegenomen is bovendien dat hij op economisch vlak een iets rechtsere koers voorstaat dan Marine Le Pen.
Al snel constateren de serieuzere vertegenwoordigers van het patronaat echter dat Bardella niet veel meer is dan een marketingproduct. Dit, gekoppeld aan de uiteindelijke deelname van Marine Le Pen aan de presidentsverkiezingen, doet Bardella uit beeld verdwijnen. Bardella wordt door de partij wel als toekomstige premier naar voren geschoven, maar de onthullingen van Mediapart gooien mogelijk roet in het eten. Het is voorlopig nog afwachten hoe alles zich ontvouwt. Aan de linkerzijde worden de onthullingen beschouwd als een bevestiging van wat velen al wisten, terwijl men er aan de rechterzijde wat mee verveelt zit.
Omkering van de normalisatie?
Mediapart hoopt met de onthullingen de hypocrisie van de normalisatie van extreemrechts aan te tonen. Het is echter nog maar de vraag of deze onthullingen het potentieel hebben om het normaliseringsproces om te keren. Joodse verenigingen en ministers uit de Israëlische regering nemen het al op voor Bardella. De toenadering tussen Netanyahu en reactionair rechts dient hun eigen belangen, en een paar antisemitische uitspraken uit het verleden gaan hier niets aan veranderen. De Franse media onder controle van de extreemrechtse mediamagnaat Bolloré nemen volop de verdediging van Bardella op zich; Mediapart wordt er beschimpt als een extreemlinks krantje met een ideologische agenda. Het Franse patronaat wacht voorlopig nog af. Zij hopen zich nog altijd te kunnen scharen achter een meer ‘gematigde’ rechtse kandidaat, maar in het geval van een tweede ronde tussen Mélenchon en Marine Le Pen is het duidelijk wie de voorkeur zal genieten. Het antisemitisme van Bardella en zijn partij valt in het niet vergeleken met het ‘rode gevaar’ van Mélenchon.
De onthullingen van Mediapart brengen Bardella in nauwe schoentjes en dwingen tegelijkertijd de andere politieke krachten in Frankrijk om positie in te nemen. Dat maakt hen ongemakkelijk. De hypocriete neutraliteit waar velen zich achter zouden willen scharen bij een mogelijke confrontatie tussen Le Pen en Mélenchon wordt daardoor iets moeilijker verdedigbaar. We maken ons echter geen illusies: de spindokters en andere communicatiestrategen zullen hier wel iets tegen vinden. Ondertussen blijven wij echter optimistisch. De Fransen zijn perfect in staat om hierdoorheen te kijken en al die hindernissen uit de weg te ruimen. De Franse arbeidersklasse is in staat wonderen te verrichten.
