Nadat het Vlaams Parlement het afgelopen najaar zware bezuinigingsmaatregelen had aangekondigd, begon het politiek bewustzijn van studenten en universiteitspersoneel te groeien. In heel België gebeurde dit met verschillende tussenpozen. In Brussel en Wallonië heeft de strijd sprongen gemaakt die in Vlaanderen nog niet zijn gemaakt, waarbij grassrootsbewegingen in het secundair onderwijs, zoals ‘Mars Attacks’ en Ecole en Colère, verder gaan dan de toezichthoudende instanties van de schoolvakbonden. Université en Colère doet hetzelfde in het hoger onderwijs.
Aanvallen op het hoger onderwijs
De steun voor een soortgelijk initiatief langs Vlaamse kant, Hoger Onderwijs In Opstand, heeft nog niet zo’n brede steun als de huidige beweging in Wallonië. De bezuinigingen zijn niettemin vergelijkbaar en hard:
- 25 procent (34 miljoen euro) minder budget voor studiereizen.
- De vermindering van de financiering voor niet-EER-studenten bedroeg 30,7 miljoen, waardoor het inschrijvingsgeld voor buitenlandse studenten verveelvoudigd wordt.
- 14,5 miljoen minder middelen voor samengesteld onderzoek.
Vorig jaar vonden er in Vlaanderen diverse protesten en kleine studentenstakingen plaats. Dit gebeurde tegen de achtergrond van de solidariteitsbezettingen met Gaza van 2022-2023 in heel Europa, die tot op zekere hoogte tot op heden zijn doorgegaan, zij het op kleinere schaal, met name aan de Universiteit van Gent. De belangrijkste drijvende kracht achter deze strijd was Studenten in Actie. Het is een mix van links georiënteerde jongeren, zoals Comac-leden en onafhankelijke activisten.
Studenten in Actie heeft zich grotendeels gericht op het uitleggen aan studenten wat de Vlaamse overheid doet en het aanmoedigen van protestacties. Dergelijke protestacties werden op verschillende universiteiten gehouden, hoewel de deelname varieerde. Zo trok een actie aan de KU Leuven slechts de kernleden van Studenten in Actie, zo’n 15 in totaal, terwijl een andere actie een relatief grotere groep van ongeveer 70 mensen trok. Het hoogtepunt van de Vlaamse studentenactie was de actie in Brussel op 7 mei, waaraan mogelijk meer dan 500 studenten en medewerkers deelnamen. De belangrijkste eisen van de studentenbeweging zijn het aftreden van de Vlaamse minister van Onderwijs, Zuhal Demir, en de intrekking van haar wetsvoorstel over bezuinigingen in het onderwijs. Hoewel dit mooie slogans zijn die wij bij de RCO steunen, is het onwaarschijnlijk dat ze zullen worden waargemaakt gezien de geringe mate waarin de strijd tot nu toe is gevoerd. Gezien het aantal studenten en medewerkers dat zich zorgen maakt over de stijging van het inschrijvingsgeld en de afname van de financiering voor onderzoek (met uitzondering van militair onderzoek), is het onwaarschijnlijk dat de relatief lage deelname aan de beweging te wijten is aan een gebrek aan radicaliteit.
Hoe nu verder?
De enige manier om de beweging te versterken, is door een bredere groep studenten en personeel te bereiken. Wij geloven dat de huidige aanpak van protesten en kleine sit-ins onvoldoende is. Dit zijn acties die alleen mogelijk zijn als er al een brede basis is bereikt.
Om deze basis te bereiken, moeten militante studenten en medewerkers actief aandringen op algemene vergaderingen op universiteiten en scholen, waar alle stemmen gelijkwaardig gehoord worden en democratisch gestemd kan worden door alle aanwezigen. Op deze
manier kan een actieplan worden opgesteld waar mensen zich daadwerkelijk toe geroepen voelen en dat ze kunnen uitvoeren, en kunnen stakingen langer dan een halve dag duren.
Om zulk een organisatieniveau te bekomen, is het noodzakelijk om iedereen uit te leggen waarom een studenten- en personeelsstaking daadwerkelijk werkt. Welke impact kan een universiteits- of schoolstaking hebben? Ten eerste versterkt het de al radicaliserende arbeidersklasse in België. Vooral als de beweging staakt uit solidariteit met bijvoorbeeld de spoorwegarbeiders of winkelbedienden. Bovendien, als bijvoorbeeld professoren ervan overtuigd raken dat hele examenperiodes moeten worden afgelast tenzij aan de eisen tegen de bezuinigingen wordt voldaan, kan het hele onderwijssysteem tot stilstand komen. Zo’n actie zou een enorme indruk nalaten in het bewustzijn van de deelnemers.
Een ander probleem waar de studentenbeweging in Vlaanderen momenteel mee kampt, is de isolatie. De protesten en evenementen vinden op andere dagen plaats dan die van de studenten in Wallonië. Hoewel de taal- en cultuurkloof zeer reëel steeds op de spits wordt gedreven door politici en media, zien beide bewegingen vergelijkbare bezuinigingen opgelegd door hun respectievelijke lokale overheden. Nu het Europese kapitalisme in crisis verkeert en de arbeidersklasse en jongeren wil laten betalen, is de strijd tegen de bezuinigingen een algemene strijd van de gehele Europese arbeidersklasse en niet iets waar alleen Vlaamse studenten onder lijden. Solidariteit over de grenzen heen is geen bijzaak, maar absoluut noodzakelijk voor het succes van deze beweging op de lange termijn. Een belangrijke ontwikkeling binnen de beweging is de inspiratie die sommigen hebben opgedaan bij een Canadese studentenbeweging. Studentenactivisten en sympathisanten dragen rode patches op hun kleding en accessoires, iets wat volgens mij de solidariteit binnen de bewegingen kan bevorderen. Het laat zien dat de beweging hunkert naar internationale solidariteit, maar niet zeker weet hoe die te bereiken.
Tot slot wil ik opmerken dat de huidige studentenbeweging een positieve ontwikkeling is. Ze lijkt echter momenteel onzeker over hoe en waarom ze verder moet gaan. Bij de RCO voelen we ons niet onzeker over hoe we deze strijd moeten voeren. Dit komt doordat we ons actief richten op de studie van de marxistische theorie, dat wil zeggen de geschiedenis van de arbeidersklasse en de algemene conclusies die uit die strijd getrokken kunnen worden. Als je vindt dat de strijd niet zo snel groeit als zou kunnen, zoals wij, sluit je dan bij ons aan. Op naar de overwinning, studenten en docenten!
