Toen 50.000 mensen vanuit Marokko naar de Spaanse enclave Ceuta vluchtten was de berichtgeving in de media hierover buitengewoon verward. Allerlei redenen werden hierover aangehaald: spanningen tussen Marokko, Spanje en Algerije, berichten op sociale media, een verkeerd begrepen rechterlijke beslissing, Trump… Die verwarring alleen speelde natuurlijk rechts en extreem rechts in de kaart, die zoals altijd van (re)migratie hun hoofdthema maakten. Nochtans zijn, zonder dat we alle details van het gebeuren kunnen verklaren, de hoofdoorzaken duidelijk. Mede dankzij de hulp van onze Spaanse kameraden weten we dat er twee zijn: politiek en economisch.
Politieke oorzaken
Het conflict dat Marokko, Spanje en de buurlanden al lange tijd verdeelt, is de bezetting van de westelijke Sahara door Marokko in 1975. Toen is een groot deel van de Sahrawi (de naam van de oorspronkelijke bevolking) gevlucht naar Algerije (dat hun rechten steunt en daardoor in conflict ligt met Marokko) en Mauritanië en begon het Polisario front een bevrijdingsoorlog. In 1991 werd een staakt het vuren afgekondigd, maar toch bleef het probleem in een impasse. Een vreedzame oplossing voor het conflict wordt geblokkeerd door de weigering van Marokko en Spanje – gesteund door de VS en Frankrijk – om een referendum over zelfbeschikking van de Westelijke Sahara, een voormalige Spaanse kolonie, te organiseren. Al die tijd heeft de Spaanse staat de eisen van zijn voormalige Sahrawi-onderdanen genegeerd, ondanks de brede steun die de Sahrawi-zaak geniet onder de Spaanse arbeidersklasse. De Amerikaanse erkenning van de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara en de onderdrukking van de Sahrawi-bevolking leidden afgelopen november uiteindelijk tot het einde van het staakt-het-vuren.
De onmiddellijke aanleiding van het conflict was bizar. Brahim Ghali, de leider van het Polisario Front, die al aan kanker leed, liep COVID-19 op. Hij werd aanvankelijk opgenomen in een Algerijns ziekenhuis in Tindouf, maar gezien zijn verslechterende toestand greep de generale staf van dat land in om hem naar Spanje te laten overbrengen. In een operatie die niet zou misstaan in een spionagefilm, werd Ghali onder een valse identiteit overgebracht naar een ziekenhuis in Logroño voor de behandeling van zijn aandoeningen.
Het Marokkaanse regime kreeg lucht van de operatie en vanaf dat moment werd de crisis in gang gezet. Gesterkt door de erkenning van hun soevereiniteit over de Sahara door de regering-Trump en hun recente overeenkomsten met Israël, zagen ze een kans om druk uit te oefenen op Spanje en de EU door migranten toe te staan Ceuta binnen te komen. Met deze druk wilden ze alle twijfels over hun aanspraken op de Sahara wegnemen en tegelijkertijd de interne economische en sociale crisis in Marokko verzachten door emigratie naar Spanje te faciliteren. Bijgaand herhaalden zij hun claims op de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla langs de zuidelijke kant van de straat van Gibraltar. Hun controle over de zuidelijke grens van de EU gebruikten ze als een krachtig wapen voor diplomatieke druk.
Grenscrisis
Video beelden tonen hoe de Marokkaanse gendarmerie haar sector bij de grensovergang El Tarajal opende, wat resulteerde in de massale instroom van 50.0000 migranten in Ceuta. Dit heeft de grensposten van de Spaanse Guardia Civil volledig overweldigd en geleid tot de inzet van legereenheden en bijkomende politie uit Andalusië aan de grens. 88 ongelukkigen kwamen om terwijl ze Ceuta over zee probeerden te bereiken. Binnen 48 uren was de meerderheid van de vluchtelingen teruggekeerd naar Marokko, hetzij omdat ze zelf beseften dat ze bedot waren of omdat ze gedeporteerd werden door de Spaanse troepen. Toch bleven vele duizenden vluchtelingen achter in onmenselijke omstandigheden. De Spaanse premier Sanchez deed een knieval voor het Marokkaanse regime, door te spreken over vriendschap en samenwerking en hen aan te manen de bewaking van de grenzen terug op te nemen.
Veel linkse mensen bij ons kijken op naar Sanchez, omdat hij zich afzet tegen Trump en Netanyahu en hij weigerde de uitgaven voor defensie op te trekken tot de NAVO norm. Hij plande ook de regularisatie van honderduizenden migranten die al in Spanje woonden en werkten. Deze crisis toont dat, als puntje bij paaltje komt, Sanchez volledig de harteloze EU politiek volgt in verband met migratie. Die bestaat erin om aan grensstaten zoals Turkije, Tunesië en Marokko de rol van politieagent uit te besteden om hopeloze mensen tegen te houden die op de vlucht zijn voor oorlog of extreme armoede. Lukt dat niet, dan zetten de EU-landen eigen troepen in om de mensen terug te drijven (de zogenaamde pushbacks, die in theorie illegaal zijn, maar op grote schaal worden toegepast).
Groter probleem
Het drama in Ceuta maakt deel uit van dezelfde migratiecrisis die Afrika de afgelopen decennia heeft geteisterd. Het continent wordt geteisterd door extreme armoede en oorlog. Het imperialisme blijft deze volkeren uitbuiten door diefstal van grondstoffen en super goedkope arbeid. Zelfs als er economische vooruitgang wordt geboekt, en dat is het geval in Marokko, komt die slechts ten goede aan een klein deel van de bevolking. Tegelijkertijd is er overal een kaste van stinkend rijken die de bevolking onderdrukken en lakeien zijn van de imperialistische grootmachten. In Marokko zijn dat de Makhzen, de kliek van bureaucraten en zakenlieden rond de koning. Daarom is er geen enkele andere realistische oplossing voor de extreme armoede dan het omverwerpen van niet alleen deze profiteurs, maar ook van hun meesters in de imperialistische landen. Het kapitalisme is het probleem. De socialistische wereldrevolutie is de enige realistische oplossing.
